Տնտեսական ճգնաժամ. վերաիմաստավորում

Տնտեսական ճգնաժամի հոգեբանական փուլը Հայաստանում կարելի է համարել հաղթահարված: Այսպես, խուսափեցինք խուճապից, ճգնաժամի արդյունքում առավել տուժած ոլորտներն իրենց հետևից չփլուզեցին մյուս ճյուղերն ու ողջ տնտեսությունը, ֆինանսական հատվածը խուսափեց վայրիվերումներից: Սա թերևս, հնարավոր դարձավ կառավարության հակաճգնաժամային քաղաքականության և իրականացված տրամաբանական քայլերի, ինչպես նաև բնակչության խոհեմ վարքագծի շնորհիվ:
Որքան էլ հակասական հնչի, այս փուլի հաղթահարումը նշանավորում է բուն ճգնաժամի ավարտը: Այժմ սակայն, հակաճգնաժամային յուրաքանչյուր նախաձեռնություն հղի է վտանգներով: Այսպես, եթե նախկինում խնդրահարույց էին «հանուն շահագործվող բանվոր դասակարգի» իրականացվող բազմաթիվ անարդյունավետ միջո¬ցառումները, ապա ներկայում վտանգը «հանուն ճգնաժամի հաղթահարման» անհարկի քայլերն են: Հատկապես վտանգավոր են նման քայլերի քաղաքական շահարկումները՝ անգործության մեջ կառավարությանը մեղադրելը, իրականում, կարող է որոշում կայացնողների ուշադրությունը շեղել հանրային միջոցները վատնելու վտանգից:

More »

Tag:

Տիգրան Հայրապետյան

Այսօր նա կդառնար 45 տարեկան: Մոմ` լույս հիշատակին…

Հ.Գ. Նախորդ տարվա քննարկումը ուշագրավ ստացվեց` “Կտակ: Եթե մոմը սեղանի տակ չես պահում”

No Tags

Good luck, President Obama!

Այսօր տեղի կունենա ԱՄՆ նորընտիր նախագահ Բարաք Օբամայի պաշտոնամուտի արարողությունը:

Բարաք Օբաման լինելու է այն նախագահը, որի նախընտրական արշավն աննախադեպ էր ինչպես ձևով, այդպես էլ բովանդակությամբ: Նախագահ, որի հետ լուրջ հույսեր են կապում ինչպես ԱՄՆ քաղաքացիներն` անկախ իրենց մաշկի գույնից, սեռից, էթնիկ ծագումից, այդպես էլ հարյուրմիլիոնավոր մարդիկ աշխարհի շուրջ:

Արդի բարդ պայմաններում, երբ ամեն ինչին նաև գումարվեց գլոբալ ֆինանսական ճգնաժամը, սպասելիքները մեծ են: Նախագահ Օբաման ընտրվեց “Այո, մենք կարող ենք” կարգախոսով, նրա նախընտրական ելույթներում ամենաշատ օգտագործվող բառերն էին “փոփոխություն”-ը և “հույս”-ը:

Անկեղծորեն հաջողություն եմ մաղթում ԱՄՆ նոր նախագահ Բարաք Օբամային, որպեսզի նա կարողանա արդարացնել իր հետ կապվող հույսերը:

Այս առթիվ ուզում եմ կիսվել գրականության 1992թ. Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Դերեք Ուոլքոթի Բարաք Օբամային նվիրված “Քառասուն ակր” բանաստեղծության (բնագիրն` այստեղ) իմ թարգմանությամբ: Ուշագրավ է, որ ընտրություններից երեք օր անց Օբամային լրագրողները բռնացրել էին` ձեռքին Ուոլքոթի բանաստեղծությունների գիրքը: Ինքն Օբաման ևս, ասում են, ուսանողական տարիներին բանաստեղծություններ է գրել, իսկ այժմ էլ խոստացել է Սպիտակ տանը պարբերաբար ընդունել պոետների և կազմակերպել պոեզիայի ընթերցանություններ:

More »

Tags: , , ,

Future for “Eurochildren”

Ladies and Gentlemen,

Two weeks ago I got a tough question from my ten years old son. Watching the usual news intermezzo in the middle of his “Baby time” he asked me: “Why those kids shiver, Dad? Do we have heating in our classroom back to school?” The four past winters in the frosty classroom taught empathy the kid. But even forty years of my life in a controversial world failed to reasonably answer the kid. Should I explain him technical aspects of the gas transit? He simply won’t understand! Should I teach him what the real politics means? He is too young for the cynicism! Should I speak about misbehavior and sanctions, about sticks and carrots? I have still years and years to educate him and we have a life ahead to live together! Should I tell him that the power is not necessarily exercised for fairness but for the power? He thinks that the good is in truth, not in power, and we still have values to share. I could only promise to him that he will not get to a frosty classroom back to school after Christmas.

More »

Tags: , ,

Հարկային վարչարարությունը և իշխանության ձևավորումը

1760թթ. սրվեցին Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Ամերիկայի անգլիացի գաղթականների հարաբերությունները, քանի որ Լոնդոնը փորձեց ուղղակի հարկեր հաստատել գաղութներում` իր եկամուտները բարձրացնելու նպատակով: Գաղթականներն, իրենց հերթին, պնդում էին, որ բրիտանական խորհրդարանը չի կարող իրենց հարկել, քանի որ, ըստ գործող օրենքների, բրիտանահպատակները կարող են հարկվել միայն իրենց կողմից ընտրված իշխանության կողմից: Գաղթականները խորհրդարանում չունեին իրենց կողմից ընտրված ներկայացուցիչներ:

Այս հակասությունը հանգեցրեց բախումների, որոնք վերաճեցին հեղափոխության և անկախության պատերազմի: Գաղթականների հիմնական կարգախոսն էր` “No taxation without representation“, որը կարելի է թարգմանել` “Ոչ` հարկահանությանը, եթե այն իրականցվում է մի իշխանության կողմից, որի ներկայացուցչական մարմնում մենք չկանք”:

Այդ կարգախոսը ցայսօր ինչպես ԱՄՆ, այդպես էլ այլ ժամանակակից ժողովրդավարական պետությունների հանրային կյանքի կազմակերպման կարևորագույն դրույթներից մեկն է:

Ամեն անգամ, երբ միացնում եմ հեռուստացույցը և տեսնում, թե ինչպես մեր իշխանավորները ելույթներ են ունենում հարկային վարչարարության վերաբերյալ, այդ կարգախոսն է մտքիս գալիս:

Tags: , ,

Մտքեր-2008

Յուրաքանչյուր մարդ ինքն է որոշում, թե ինչ է ուզում հանդուրժել: Իր անհանդուրժողականությունը կարող է և արտահայտել հանրայնորեն: Եթե դրանից չի բխում սպառնալիք մարդկանց ֆիզիկական անվտանգությանն ու կյանքին` քրեորեն պատժելի արարք, հանցակազմ չկա: Դա օրինական է:

Petrossian

Ժողովուրդը չի կարդում, ժողովուրդը չի գրում, ժողովուրդը դադարել է մտածելուց, ժողովուրդը չի ցանկանում մտածել, ժողովուրդն իներտ է` ինետրությունը իմաստություն չէ: Ժողովուրդն ընտրակաշառք է ուտում: Պետք է ձևավորել հասարակական կարծիքի օրակարգ, պետք է քայլ առ քայլ վերստեղծել հասարակությունը:

Արամ

Այսօր ես տեսնում եմ, որ մարդիկ նեղացած են իշխանություններից: Չեմ ասի ժողովուրդը, բայց կասեմ` շատ ու շատ մարդիկ…

Observer

More »

Tags: , ,

Ձեռք մեկնենք մեր հարևաններին

քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների կոչը Թուրքիայի, Ադրբեջանի, Վրաստանի և Հայաստանի կառավարություններին

Վրաստանի պատերազմի արդյունքում Հարավային Կովկասի երկրները հայտնվել են նոր վտանգների ու մարտահրավերների հորձանուտում, որոնց պետք է հրատապորեն դիմակայել: Այս ճգնաժամի հետևանքով, որը չլուծված հակամարտությունների պատճառով տանում է դեպի  փակուղի, տարածաշրջանը զրկված է ապրանքափոխադրման կենսական երակներից մեկից: Սա հանգամանք է, որ խիստ մտահոգում է մեզ:

Այսօր Վրաստանով անցնող երկաթուղին գործնականում անօգուտ է՝ Գորիի մոտակայքում գտնվող կամրջի փլուզման հետևանքով, իսկ վերականգնման աշխատանքները տարբեր պատճառներով ձգձգվում են: Ստեղծված իրավիճակն ու դրա հետևանքները սպառնում են զրկել այս երեք երկրների մարդկանց իրենց հիմնարար իրավունքներից և ի դերև են հանում կայունության, անվտանգության և բարեկե­ցության նրանց հույսերը: More »

Tags: , ,

Հօգուտ Սփյուռքի նախարարության կայացման

Արդեն ինստիտուցիոնալ հիմքերի վրա

Հասել է ժամը, երբ Հայաստանի քաղաքացին պիտի թիկունք ու հենարան դառնա աշխարհի ցանկացած վայրում գտնվող իր համաքաղաքացուն և ազգակցին: Հասել է ժամը, երբ սփյուռքի յուրաքանչյուր հայ մարդ հայապահպանության, հայազարգացման և ընդհանրապես ազգային խնդիրներում իր մեջքին պիտի պետություն զգա, պետական հոգածություն զգա: Այս մասին այսօր շատ է ասվում ու գրվում, հնչեցվում ամենաբարձր ամբիոններից, քննարկվում տարբեր համաժողովներում: Խոսքից գործ անցումն էլ կարծես նշմարվում է: Հայաստանն արդեն իսկ ունի առանձին պետական ինստիտուտ, որը կոչված է կանգնելու դրսում ապրող իր քաղաքացու և աշխարհասփյուռ հայության թիկունքին, նրա կողքին, ով դրա կարիքն ունի, գործի հօգուտ համայն հայության խնդիրների լուծման: Որևէ գործընթացի ինստիտուցիոնալացումն ինքնին վատ երևույթ չէ իհարկե, սակայն ինքը՝ ինստիտուցիոնալաստեղծ գործընթացը պիտի ճիշտ լինի, այլապես էլի կհանգենք «ուզում էին ավելի լավ, ստացվեց ինչպես միշտ» սցենարին: More »

Tags: , ,

ԵՄ փոփոխվող դերը հակամարտության կարգավորման գործընթացում

Նոր դերակատար. մուտքը բեմախորշի՞ց

Հետխորհրդային զարգացող երկրներից շատերը մինչ այժմ չեն հաղթահարել անցումային շրջանի վաղ փուլերում սկիզբ առած հակամարտությունները: Նախորդ տասնամյակների ընթացքում մի քանի անգամ փոխվել են հակամարտող կողմերը ներկայացնողներն ու բանակցողները, ռազմական գործողությունների թատերաբեմը վարագուրվել է բանակցային շղարշով և պատերազմից հյուծված թատերաբեմում զորահրամանատարներին փոխարինել են դիվանագետները:
Սակայն թերևս, պատերազմի աստվածը չէր ննջի՝ ընդունելով սև և երկնագույն ոսկու զոհաբերությունը, իր փոխարեն կարգելով բազմահունար Հերմեսին, թե չլինեին հակամարտությունների կարգավորման գործընթացի ավանդական դերակատարները. տարածաշրջանային հսկաներն ու ծանրքաշայինները՝ Ռուսաստան, ԱՄՆ, Թուրքիա, Իրան, Չինաստան, ՆԱՏՕ, ԵՄ: Նրանցից յուրաքանչյուրը յուրօրինակ, հաճախ հակասական, երբեմն փոփոխական, սակայն միշտ և ամենուրեք սեփական կենսական շահերին խարսխված դերակատարում է ունեցել և ունի հակամարտությունների կարգավորման գործընթացում:
Նրանց թվում կա մեկը, ում արժեքները կարծես ընդունում են բոլորը, ուր կենսամակարդակը, գործարար կանոններն ու քաղաքական մշակույթը չափանիշ են յուրաքանչյուրի համար, որը ռազմական ուժի փոխարեն առաջարկում է իր հաստատությունների ուժը, և որի տնտեսական հզորությունն ի զորու է տեղաշարժել ցանկացած երկրի քաղաքական և տնտեսական ծանրության կենտրոնը: More »

Tags: ,

Կրթություն և միգրացիա. մարտահրավեր և հնարավություն

Գիտելիքների հարստացման տենչով պայմանավորված բնակավայրի փոփոխությունը միգրացիա ծնող պատճառների խճապատկերում քիչ ուսումնասիրվածներից է: Ինչպես միգրացիայի ցանկացած տարատեսակի, այնպես էլ կրթության նպատակով կատարվող տեղափոխությունների ոլորտի ուսումնասիրությունները պետք է սկսել հետևյալ հարցերի պարզաբանումից՝ քո երկիրը միգրացիոն հոսքի տեսանկյունից հանդիսանում է հանգրվանի՞, թե՞ ելման նշանակետ, թե՞ մեկը և մյուսը միաժամանակ. Ինչպիսի՞ն է վիճակագրությունը, ի՞նչ խնդիրներ կան և ի՞նչ նպատակներ պետք է հետապնդել: More »

Tags: ,

Ոսկե միջինի փնտրտուքներում. անհրաժե՞շտ է արդյոք Հայաստանին միգրացիայի վերաբերյալ հայեցակարգ

Ո՞րն է հայկական միգրացիայի առանցքը

Երբ մարդիկ բազմացան, քարայրերը նեղացան… ու սկսվեց միգրացիան. մարդը փորձեց գտնել իր կենսակերպը լավագույնս ապահովելու համար անհրաժեշտ բոլոր պայմաններով հարուստ միջավայր: Հետո մարդն սկսեց տրոհվել իր տեսակի մեջ ու առաջ եկան տոհմեր, ցեղեր, համայնքներ, քաղաքներ, իշխանություններ ու պետություններ ու դրանք միմյանցից անջատող բաժանարար գծեր, իսկ հետո էլ պետական սահմաններ: Սահմանահատումը դարձավ մարդկային տեսակների համակեցության փորձաքար: Ու կենսական միջավայրի փնտրտուքում մարդը հասավ 21-րդ դար, ուր այդ փնտրտուքն անվանվեց «միգրացիա» ու տեսակներն իրենց պետություններում սկսեցին մշակել կանոնների մի նոր խումբ` կառավարելու այդ երևույթը. առավելագույնի հասցնելու միգրացիա երևույթի ընձեռած դրական հետևանքները և հակառակը՝ նվազագույն մակարդակի վրա պահելու դրա բացասական ադրադարձերը, և այդպիսով պաշտապնելու իրենց տեսակները:
Հիմա հայ տեսակն ինչպե՞ս է կառավարելու երևույթն ու «պաշտապնելու» իրեն: Միգրացիան ի՞նչ առանձնահատուկ համուհոտ ունի այս տեսակի համար: 12 միլիոնանոց տեսակի համար դա լուրջ խնդիր է, եթե այդ տեսակի միայն երեք միլիոնն է իր երկրում ապրում և դեռ զգալի մասն էլ ակնկալում է դուրս գալ այդտեղից… Ակնհայտորեն միգրացիոն քաղաքականության առանցքն այստեղ կապվելու է արտագաղթի հետ, և եթե իսկապես կանոններ են պետք, դրանք պետք են լինելու այս երևույթի կարգավորման կամ ավելի ճիշտ՝ կանխման կամ հնարավոր բացասական հետևանքները նվազեցնելու համար: More »

Tag:

Նոր հնարավորությո՞ւն հայկական դիվանագիտության համար. հրեական հետաքրքրվածությունը Հայաստանով

Փոքր ձկների ժամանակը

Բնության մեջ մեծն ու փոքրը միշտ ունեն իրենց դերն ու նշանակությունը: Ժամանակն ու հանգամանքները կարող են այդ դերերն ու նշանակությունները տարբեր կերպ արժևորել: Եվ քանի որ քաղաքականությունը` իր յուրահատկություններով հանդերձ, դեռևս զարգանում է բնության օրենքներով, ապա ժամանակն ու հանգամանքները մեծերից մեկին` ԱՄՆ-ին դրել են ծանր իրավիճակում աշխարհի այս փոքրիկ անկյունում, որտեղ փոքրերը շատ են, հին են ու փորձում են նոր կանոններով խաղալ, իսկ մեծերը մեկ-երկուսն են, հին են ու որպես մեծ` իրենց իրավունք են վերապահում խաղալ իրենց իսկ կանոններով: Ամերիկյան դիվանագիտությունն իր լավագույն ժամանակները չի ապրում այստեղ. մի կողմից աճող լարվածությունը Իրանի հետ, մյուսից կողմից վատթարացող հարաբերությունները նախկին դաշնակցի` Թուրքիայի հետ ու տարբեր կողմերից «մանր-մունր» խնդիրներ, օրինակ` կովկասյան հակամարտություններ, որոնց ամբողջությունը ավելի է խաթարում առավել լուրջ խնդիրների կարգավորմանը: Ու հիմա ԱՄՆ-ը փորձում է բացել կծիկը, որն այնքան գզգզված է, որ ստիպված ես բազմաթիվ փորձեր անել, տեսնել որտեղից կարելի է գտնել իրական ծայրը: Ահա փորձերից մեկը. հասկանալ, թե ինչ են ուզում փոքրերը` Ադրբեջանը, Վրաստանը և Հայաստանը, ԱՄՆ-ի համար կարևոր մեծերից, օրինակ` Թուրքիայից: Հիմա մենք Հայաստանում պիտի խոսենք, մեզ` լսեն: Մենք պիտի ասենք, թե ինչ ենք ցանկանում մեծերից ու փոխարենն ինչ կարող ենք առաջարկել: Մեզ էլ այս անգամ լսելու է այս տարածաշրջանում ու ԱՄՆ-ում լուրջ դերակատարում ունեցողներից մեկը` հրեական համայնքը: More »

Tags: , ,

Մեկշաբաթյա “օրինական միգրացիա” անօրինականն ուսումնասիրելու համար - III. որպես ամփոփում

bielefeld

Ի՞նչ պատճառներ են հայերը ներկայացնում Գերմանիայում ապաստան հայցելու համար: Չորս` ազգությամբ հայեր են Ադրբեջանից, ընդդիմության հալածվող ներկայացուցիչ են, իրենց երկրում ինչ-որ մեկն իրենցից անօրինական գումար է փորձում կորզել և իրենք անպաշտպան են, վերջապես` հիվանդ են հիվանդությամբ, որն անբուժելի է Հայաստանում: Հայցերի վիճակագրությունը վերջին մի քանի տարում երկրի ողջ տարածքում.

2005թ. - 678 դիմում
2006թ. - 426 դիմում
2007թ. - 341 դիմում
2008թ. առաջին եռամսյակ - 62, ըստ կանխատեսումների` տարվա մեջ կլինեն 250 դիմումներ:

Հայերի կողմից ներկայացված քանի՞ հայց է բավարարվել.
2005թ. - 3
2006թ. - 0
2007թ. - 2
2008թ. առաջին եռամսյակ - 0

More »

Tag:

Մեկշաբաթյա “օրինական միգրացիա” անօրինականն ուսումնասիրելու համար - II. նախաճաշ բանտում

“Բանտ” կոչվածը սոճիների անտառում թաքնված կառույց էր, որը ճանապարհին պատահած ֆերմաներից տարբերվում էր բետոնի և փշալարերի առատությամբ: Այն երկու մասից էր կազմված. մի մասը սովորական բանտ էր, որտեղ իրենց պատիժն էին կրում հիմնականում այն օրինազանցները, ովքեր չեն կարողացել մուծել հանցանքի համար որպես պատիժ նախատեսված տուգանքը և փոխարենը ստիպված էին երեք ամիս անցկացնել այս բանտում, իսկ երկրորդ մասը նախատեսված էր երկրից արտաքսվելու ենթակա կալանավորների համար: Մեզ բնականաբար հետաքրքրում էր երկրորդը: Երկար երկհարկանի մասնաշենքում ախտահանման նյութերի նույն հոտն էր, բայց չգիտեմ ինչու այստեղ մենք ավելի հաճախ էին ժպտում, քան նախնական ընդունելության կենտրոնում: Պատճառը միգուցե մեր բա՜ա՜ա՜աարձրահասակ, ժպտադեմ բանտապահն ու նրա ամրակազմ գործընկերն էին, ով պատասխանատու էր հենց արտաքսման համար: Նրանք մեզ պատմում էին, որ բանտախցերը երկու տեսակ են այստեղ` առաջինը նախատեսված մեկ հոգու համար և երկրորդը` մի քանի հոգու համար: Բնականաբար, հաշվի էին առնվում կալանավորների ցանկությունները` եթե նախընտրում է առանձին լինել, տեղավորում են մեկտեղանոց խցերում: Բոլոր խցերում հեռուստացույց կար:

More »

Tag: