Rethinking leadership

Hillary Rodham Clinton, the USA State Secretary visits Armenia soon. I’d like to share a parallel that her visit, actually her persona recalled in my memory. Before becoming the highest-ranking cabinet secretary, before running for the mantle of presumptive nominee for the Democratic Party in US presidential campaign of 2008, before two terms as a Senator from New York, she was the First Lady of the United States.

The First Lady Hillary will remain to me a leader who took an unprecedented decision exposing the true meaning of human values, a leader, sensitive to interests of her society and family. She is a leader, who gave a lesson to the entire world and human history for how to act when our family and society face a crisis and when the loved one of our hearth and the leader of our nation is in the hearth of the crisis. With all mixed outrage and sorrow, courage and love, shiver and disgrace the burden of your decision critical both for your family and for your country. In this situation have been thousands of royal consorts and millions of spouses throughout history, yet very few have made faithful decision. I believe that the very moment of taking her decision to save her family thus saving the reputation of the nation’s leader and the prestige of the nation became Hillary’s moment of truth, the moment when this unprecedented leader was baptized. Her early political development and young activism were simply a prelude to this moment. As a result, today United States have not only a skilled and experienced head of state department but first and foremost a trusted and reliable leader. In the beginning of the 21st century USA has a leadership for the bad times, a leadership for times of crisis, people of America have Hillary Rodham Clinton.

I recalled to this story on the eve of Hillary’s visit to Armenia, as I again and again ask myself a question: what type of leadership Armenian society needs this days of financial, economic but first and foremost political crisis? Obviously, Armenian authorities and political leaders do not meet the expectations of common people who are fairly dissatisfied and disappointed in government after government for the second decade of independence. However, do Armenian public opinion leaders and civil society recognize that Armenian governments, which deserve disappointment and dissatisfaction so frequently, are the part of our society and of our Armenia’s past, present and future. What is the decision that Armenian civil society leaders take facing outrage and sorrow, courage and love, shiver and disgrace? What are the choices in this really Shakespearean drama? Either to impeach the government and request a “divorce”, surrender? Or to take the painful path of adaptive leadership looking beyond the very problem, to pave a way for transformation of political culture in the country and to take the responsibility?

I see that the most civil society and political leaders take the first choice. Yet, there are some other leaders and institutions that take different choices. While equally suffering from today’s political reality, and instead of crying of grief and hate, they overcome their own disappointment and dissatisfaction for the sake of better future. They recognize that Armenia is another family where the love has persisted for decades. It is very difficult and unpopular to be cooperative and adaptive living among the confrontative majority. It is even more difficult to you see those who share your values engaged in confrontation, as those who only criticize are not able to bear responsibility and lead. Yet, it is painful twice when being blamed for cooperation and leadership.

The fruit of family values grows slowly. Yet, is there alternative for real transformation? The values target long run and deeper changes and it is worth to nurture those values. I shall only hope that more and more institutions and leaders will take the responsibility for change and will make harder but faithful decisions. Hillary Rodham Clinton who used to bear heavy burden of responsibility and to make hard decisions is arriving soon. Her visit is a good occasion for all of us to rethink our choices.

And as she said once: “No one understands me better!”

Tag:

Հայաստանը պետք է խոսի

 

Հապա նրա — Հայաստանի հա՞րցը, հայկական հա՞րցը…

Ինչեր չեն խոսվել ու կատարվել էդ հարցի շուրջը…

Եվ Հայաստանը գրեթե միշտ լռության է եղել դատապարտված ակամա: Ոչ նրա ցավն ենք կարողացել ճշմարիտ իմանալ, ոչ էլ ցանկությունը:

Բավական է:

Հայաստանը պետք է խոսի վերջապես:

Եվ պետք է խոսի էնքան լուրջ ու զգաստ, ինչքան լուրջ ու զգաստ է լինելու ամենից մեծ վշտավորն ու ամենից շատ վտանգվածը ժողովուրդների մեջ, այլև էնքան հաստատուն ու բաց ճակատով կարող է խոսել մի ժողովուրդ, որ ապրել է մարդկային լավագույն ձգտումներով և ամեն ինչ տվել է ու կտա ազատ կյանքի համար:

 

Հովհաննես Թումանյան

Tag:

Նոր հնարավորությո՞ւն հայկական դիվանագիտության համար. հրեական հետաքրքրվածությունը Հայաստանով

Փոքր ձկների ժամանակը

Բնության մեջ մեծն ու փոքրը միշտ ունեն իրենց դերն ու նշանակությունը: Ժամանակն ու հանգամանքները կարող են այդ դերերն ու նշանակությունները տարբեր կերպ արժևորել: Եվ քանի որ քաղաքականությունը` իր յուրահատկություններով հանդերձ, դեռևս զարգանում է բնության օրենքներով, ապա ժամանակն ու հանգամանքները մեծերից մեկին` ԱՄՆ-ին դրել են ծանր իրավիճակում աշխարհի այս փոքրիկ անկյունում, որտեղ փոքրերը շատ են, հին են ու փորձում են նոր կանոններով խաղալ, իսկ մեծերը մեկ-երկուսն են, հին են ու որպես մեծ` իրենց իրավունք են վերապահում խաղալ իրենց իսկ կանոններով: Ամերիկյան դիվանագիտությունն իր լավագույն ժամանակները չի ապրում այստեղ. մի կողմից աճող լարվածությունը Իրանի հետ, մյուսից կողմից վատթարացող հարաբերությունները նախկին դաշնակցի` Թուրքիայի հետ ու տարբեր կողմերից «մանր-մունր» խնդիրներ, օրինակ` կովկասյան հակամարտություններ, որոնց ամբողջությունը ավելի է խաթարում առավել լուրջ խնդիրների կարգավորմանը: Ու հիմա ԱՄՆ-ը փորձում է բացել կծիկը, որն այնքան գզգզված է, որ ստիպված ես բազմաթիվ փորձեր անել, տեսնել որտեղից կարելի է գտնել իրական ծայրը: Ահա փորձերից մեկը. հասկանալ, թե ինչ են ուզում փոքրերը` Ադրբեջանը, Վրաստանը և Հայաստանը, ԱՄՆ-ի համար կարևոր մեծերից, օրինակ` Թուրքիայից: Հիմա մենք Հայաստանում պիտի խոսենք, մեզ` լսեն: Մենք պիտի ասենք, թե ինչ ենք ցանկանում մեծերից ու փոխարենն ինչ կարող ենք առաջարկել: Մեզ էլ այս անգամ լսելու է այս տարածաշրջանում ու ԱՄՆ-ում լուրջ դերակատարում ունեցողներից մեկը` հրեական համայնքը: More »

Tags: , ,

Տնտեսական ճգնաժամ. վերաիմաստավորում

Տնտեսական ճգնաժամի հոգեբանական փուլը Հայաստանում կարելի է համարել հաղթահարված: Այսպես, խուսափեցինք խուճապից, ճգնաժամի արդյունքում առավել տուժած ոլորտներն իրենց հետևից չփլուզեցին մյուս ճյուղերն ու ողջ տնտեսությունը, ֆինանսական հատվածը խուսափեց վայրիվերումներից: Սա թերևս, հնարավոր դարձավ կառավարության հակաճգնաժամային քաղաքականության և իրականացված տրամաբանական քայլերի, ինչպես նաև բնակչության խոհեմ վարքագծի շնորհիվ:
Որքան էլ հակասական հնչի, այս փուլի հաղթահարումը նշանավորում է բուն ճգնաժամի ավարտը: Այժմ սակայն, հակաճգնաժամային յուրաքանչյուր նախաձեռնություն հղի է վտանգներով: Այսպես, եթե նախկինում խնդրահարույց էին «հանուն շահագործվող բանվոր դասակարգի» իրականացվող բազմաթիվ անարդյունավետ միջո¬ցառումները, ապա ներկայում վտանգը «հանուն ճգնաժամի հաղթահարման» անհարկի քայլերն են: Հատկապես վտանգավոր են նման քայլերի քաղաքական շահարկումները՝ անգործության մեջ կառավարությանը մեղադրելը, իրականում, կարող է որոշում կայացնողների ուշադրությունը շեղել հանրային միջոցները վատնելու վտանգից:

More »

Tag:

Տիգրան Հայրապետյան

Այսօր նա կդառնար 45 տարեկան: Մոմ` լույս հիշատակին…

Հ.Գ. Նախորդ տարվա քննարկումը ուշագրավ ստացվեց` “Կտակ: Եթե մոմը սեղանի տակ չես պահում”

No Tags

Good luck, President Obama!

Այսօր տեղի կունենա ԱՄՆ նորընտիր նախագահ Բարաք Օբամայի պաշտոնամուտի արարողությունը:

Բարաք Օբաման լինելու է այն նախագահը, որի նախընտրական արշավն աննախադեպ էր ինչպես ձևով, այդպես էլ բովանդակությամբ: Նախագահ, որի հետ լուրջ հույսեր են կապում ինչպես ԱՄՆ քաղաքացիներն` անկախ իրենց մաշկի գույնից, սեռից, էթնիկ ծագումից, այդպես էլ հարյուրմիլիոնավոր մարդիկ աշխարհի շուրջ:

Արդի բարդ պայմաններում, երբ ամեն ինչին նաև գումարվեց գլոբալ ֆինանսական ճգնաժամը, սպասելիքները մեծ են: Նախագահ Օբաման ընտրվեց “Այո, մենք կարող ենք” կարգախոսով, նրա նախընտրական ելույթներում ամենաշատ օգտագործվող բառերն էին “փոփոխություն”-ը և “հույս”-ը:

Անկեղծորեն հաջողություն եմ մաղթում ԱՄՆ նոր նախագահ Բարաք Օբամային, որպեսզի նա կարողանա արդարացնել իր հետ կապվող հույսերը:

Այս առթիվ ուզում եմ կիսվել գրականության 1992թ. Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Դերեք Ուոլքոթի Բարաք Օբամային նվիրված “Քառասուն ակր” բանաստեղծության (բնագիրն` այստեղ) իմ թարգմանությամբ: Ուշագրավ է, որ ընտրություններից երեք օր անց Օբամային լրագրողները բռնացրել էին` ձեռքին Ուոլքոթի բանաստեղծությունների գիրքը: Ինքն Օբաման ևս, ասում են, ուսանողական տարիներին բանաստեղծություններ է գրել, իսկ այժմ էլ խոստացել է Սպիտակ տանը պարբերաբար ընդունել պոետների և կազմակերպել պոեզիայի ընթերցանություններ:

More »

Tags: , , ,

Future for “Eurochildren”

Ladies and Gentlemen,

Two weeks ago I got a tough question from my ten years old son. Watching the usual news intermezzo in the middle of his “Baby time” he asked me: “Why those kids shiver, Dad? Do we have heating in our classroom back to school?” The four past winters in the frosty classroom taught empathy the kid. But even forty years of my life in a controversial world failed to reasonably answer the kid. Should I explain him technical aspects of the gas transit? He simply won’t understand! Should I teach him what the real politics means? He is too young for the cynicism! Should I speak about misbehavior and sanctions, about sticks and carrots? I have still years and years to educate him and we have a life ahead to live together! Should I tell him that the power is not necessarily exercised for fairness but for the power? He thinks that the good is in truth, not in power, and we still have values to share. I could only promise to him that he will not get to a frosty classroom back to school after Christmas.

More »

Tags: , ,

Հարկային վարչարարությունը և իշխանության ձևավորումը

1760թթ. սրվեցին Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Ամերիկայի անգլիացի գաղթականների հարաբերությունները, քանի որ Լոնդոնը փորձեց ուղղակի հարկեր հաստատել գաղութներում` իր եկամուտները բարձրացնելու նպատակով: Գաղթականներն, իրենց հերթին, պնդում էին, որ բրիտանական խորհրդարանը չի կարող իրենց հարկել, քանի որ, ըստ գործող օրենքների, բրիտանահպատակները կարող են հարկվել միայն իրենց կողմից ընտրված իշխանության կողմից: Գաղթականները խորհրդարանում չունեին իրենց կողմից ընտրված ներկայացուցիչներ:

Այս հակասությունը հանգեցրեց բախումների, որոնք վերաճեցին հեղափոխության և անկախության պատերազմի: Գաղթականների հիմնական կարգախոսն էր` “No taxation without representation“, որը կարելի է թարգմանել` “Ոչ` հարկահանությանը, եթե այն իրականցվում է մի իշխանության կողմից, որի ներկայացուցչական մարմնում մենք չկանք”:

Այդ կարգախոսը ցայսօր ինչպես ԱՄՆ, այդպես էլ այլ ժամանակակից ժողովրդավարական պետությունների հանրային կյանքի կազմակերպման կարևորագույն դրույթներից մեկն է:

Ամեն անգամ, երբ միացնում եմ հեռուստացույցը և տեսնում, թե ինչպես մեր իշխանավորները ելույթներ են ունենում հարկային վարչարարության վերաբերյալ, այդ կարգախոսն է մտքիս գալիս:

Tags: , ,

Մտքեր-2008

Յուրաքանչյուր մարդ ինքն է որոշում, թե ինչ է ուզում հանդուրժել: Իր անհանդուրժողականությունը կարող է և արտահայտել հանրայնորեն: Եթե դրանից չի բխում սպառնալիք մարդկանց ֆիզիկական անվտանգությանն ու կյանքին` քրեորեն պատժելի արարք, հանցակազմ չկա: Դա օրինական է:

Petrossian

Ժողովուրդը չի կարդում, ժողովուրդը չի գրում, ժողովուրդը դադարել է մտածելուց, ժողովուրդը չի ցանկանում մտածել, ժողովուրդն իներտ է` ինետրությունը իմաստություն չէ: Ժողովուրդն ընտրակաշառք է ուտում: Պետք է ձևավորել հասարակական կարծիքի օրակարգ, պետք է քայլ առ քայլ վերստեղծել հասարակությունը:

Արամ

Այսօր ես տեսնում եմ, որ մարդիկ նեղացած են իշխանություններից: Չեմ ասի ժողովուրդը, բայց կասեմ` շատ ու շատ մարդիկ…

Observer

More »

Tags: , ,

Ձեռք մեկնենք մեր հարևաններին

քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների կոչը Թուրքիայի, Ադրբեջանի, Վրաստանի և Հայաստանի կառավարություններին

Վրաստանի պատերազմի արդյունքում Հարավային Կովկասի երկրները հայտնվել են նոր վտանգների ու մարտահրավերների հորձանուտում, որոնց պետք է հրատապորեն դիմակայել: Այս ճգնաժամի հետևանքով, որը չլուծված հակամարտությունների պատճառով տանում է դեպի  փակուղի, տարածաշրջանը զրկված է ապրանքափոխադրման կենսական երակներից մեկից: Սա հանգամանք է, որ խիստ մտահոգում է մեզ:

Այսօր Վրաստանով անցնող երկաթուղին գործնականում անօգուտ է՝ Գորիի մոտակայքում գտնվող կամրջի փլուզման հետևանքով, իսկ վերականգնման աշխատանքները տարբեր պատճառներով ձգձգվում են: Ստեղծված իրավիճակն ու դրա հետևանքները սպառնում են զրկել այս երեք երկրների մարդկանց իրենց հիմնարար իրավունքներից և ի դերև են հանում կայունության, անվտանգության և բարեկե­ցության նրանց հույսերը: More »

Tags: , ,

Հօգուտ Սփյուռքի նախարարության կայացման

Արդեն ինստիտուցիոնալ հիմքերի վրա

Հասել է ժամը, երբ Հայաստանի քաղաքացին պիտի թիկունք ու հենարան դառնա աշխարհի ցանկացած վայրում գտնվող իր համաքաղաքացուն և ազգակցին: Հասել է ժամը, երբ սփյուռքի յուրաքանչյուր հայ մարդ հայապահպանության, հայազարգացման և ընդհանրապես ազգային խնդիրներում իր մեջքին պիտի պետություն զգա, պետական հոգածություն զգա: Այս մասին այսօր շատ է ասվում ու գրվում, հնչեցվում ամենաբարձր ամբիոններից, քննարկվում տարբեր համաժողովներում: Խոսքից գործ անցումն էլ կարծես նշմարվում է: Հայաստանն արդեն իսկ ունի առանձին պետական ինստիտուտ, որը կոչված է կանգնելու դրսում ապրող իր քաղաքացու և աշխարհասփյուռ հայության թիկունքին, նրա կողքին, ով դրա կարիքն ունի, գործի հօգուտ համայն հայության խնդիրների լուծման: Որևէ գործընթացի ինստիտուցիոնալացումն ինքնին վատ երևույթ չէ իհարկե, սակայն ինքը՝ ինստիտուցիոնալաստեղծ գործընթացը պիտի ճիշտ լինի, այլապես էլի կհանգենք «ուզում էին ավելի լավ, ստացվեց ինչպես միշտ» սցենարին: More »

Tags: , ,

ԵՄ փոփոխվող դերը հակամարտության կարգավորման գործընթացում

Նոր դերակատար. մուտքը բեմախորշի՞ց

Հետխորհրդային զարգացող երկրներից շատերը մինչ այժմ չեն հաղթահարել անցումային շրջանի վաղ փուլերում սկիզբ առած հակամարտությունները: Նախորդ տասնամյակների ընթացքում մի քանի անգամ փոխվել են հակամարտող կողմերը ներկայացնողներն ու բանակցողները, ռազմական գործողությունների թատերաբեմը վարագուրվել է բանակցային շղարշով և պատերազմից հյուծված թատերաբեմում զորահրամանատարներին փոխարինել են դիվանագետները:
Սակայն թերևս, պատերազմի աստվածը չէր ննջի՝ ընդունելով սև և երկնագույն ոսկու զոհաբերությունը, իր փոխարեն կարգելով բազմահունար Հերմեսին, թե չլինեին հակամարտությունների կարգավորման գործընթացի ավանդական դերակատարները. տարածաշրջանային հսկաներն ու ծանրքաշայինները՝ Ռուսաստան, ԱՄՆ, Թուրքիա, Իրան, Չինաստան, ՆԱՏՕ, ԵՄ: Նրանցից յուրաքանչյուրը յուրօրինակ, հաճախ հակասական, երբեմն փոփոխական, սակայն միշտ և ամենուրեք սեփական կենսական շահերին խարսխված դերակատարում է ունեցել և ունի հակամարտությունների կարգավորման գործընթացում:
Նրանց թվում կա մեկը, ում արժեքները կարծես ընդունում են բոլորը, ուր կենսամակարդակը, գործարար կանոններն ու քաղաքական մշակույթը չափանիշ են յուրաքանչյուրի համար, որը ռազմական ուժի փոխարեն առաջարկում է իր հաստատությունների ուժը, և որի տնտեսական հզորությունն ի զորու է տեղաշարժել ցանկացած երկրի քաղաքական և տնտեսական ծանրության կենտրոնը: More »

Tags: ,

Կրթություն և միգրացիա. մարտահրավեր և հնարավություն

Գիտելիքների հարստացման տենչով պայմանավորված բնակավայրի փոփոխությունը միգրացիա ծնող պատճառների խճապատկերում քիչ ուսումնասիրվածներից է: Ինչպես միգրացիայի ցանկացած տարատեսակի, այնպես էլ կրթության նպատակով կատարվող տեղափոխությունների ոլորտի ուսումնասիրությունները պետք է սկսել հետևյալ հարցերի պարզաբանումից՝ քո երկիրը միգրացիոն հոսքի տեսանկյունից հանդիսանում է հանգրվանի՞, թե՞ ելման նշանակետ, թե՞ մեկը և մյուսը միաժամանակ. Ինչպիսի՞ն է վիճակագրությունը, ի՞նչ խնդիրներ կան և ի՞նչ նպատակներ պետք է հետապնդել: More »

Tags: ,

Ոսկե միջինի փնտրտուքներում. անհրաժե՞շտ է արդյոք Հայաստանին միգրացիայի վերաբերյալ հայեցակարգ

Ո՞րն է հայկական միգրացիայի առանցքը

Երբ մարդիկ բազմացան, քարայրերը նեղացան… ու սկսվեց միգրացիան. մարդը փորձեց գտնել իր կենսակերպը լավագույնս ապահովելու համար անհրաժեշտ բոլոր պայմաններով հարուստ միջավայր: Հետո մարդն սկսեց տրոհվել իր տեսակի մեջ ու առաջ եկան տոհմեր, ցեղեր, համայնքներ, քաղաքներ, իշխանություններ ու պետություններ ու դրանք միմյանցից անջատող բաժանարար գծեր, իսկ հետո էլ պետական սահմաններ: Սահմանահատումը դարձավ մարդկային տեսակների համակեցության փորձաքար: Ու կենսական միջավայրի փնտրտուքում մարդը հասավ 21-րդ դար, ուր այդ փնտրտուքն անվանվեց «միգրացիա» ու տեսակներն իրենց պետություններում սկսեցին մշակել կանոնների մի նոր խումբ` կառավարելու այդ երևույթը. առավելագույնի հասցնելու միգրացիա երևույթի ընձեռած դրական հետևանքները և հակառակը՝ նվազագույն մակարդակի վրա պահելու դրա բացասական ադրադարձերը, և այդպիսով պաշտապնելու իրենց տեսակները:
Հիմա հայ տեսակն ինչպե՞ս է կառավարելու երևույթն ու «պաշտապնելու» իրեն: Միգրացիան ի՞նչ առանձնահատուկ համուհոտ ունի այս տեսակի համար: 12 միլիոնանոց տեսակի համար դա լուրջ խնդիր է, եթե այդ տեսակի միայն երեք միլիոնն է իր երկրում ապրում և դեռ զգալի մասն էլ ակնկալում է դուրս գալ այդտեղից… Ակնհայտորեն միգրացիոն քաղաքականության առանցքն այստեղ կապվելու է արտագաղթի հետ, և եթե իսկապես կանոններ են պետք, դրանք պետք են լինելու այս երևույթի կարգավորման կամ ավելի ճիշտ՝ կանխման կամ հնարավոր բացասական հետևանքները նվազեցնելու համար: More »

Tag: