May 5th, 2008
“Բանտ” կոչվածը սոճիների անտառում թաքնված կառույց էր, որը ճանապարհին պատահած ֆերմաներից տարբերվում էր բետոնի և փշալարերի առատությամբ: Այն երկու մասից էր կազմված. մի մասը սովորական բանտ էր, որտեղ իրենց պատիժն էին կրում հիմնականում այն օրինազանցները, ովքեր չեն կարողացել մուծել հանցանքի համար որպես պատիժ նախատեսված տուգանքը և փոխարենը ստիպված էին երեք ամիս անցկացնել այս բանտում, իսկ երկրորդ մասը նախատեսված էր երկրից արտաքսվելու ենթակա կալանավորների համար: Մեզ բնականաբար հետաքրքրում էր երկրորդը: Երկար երկհարկանի մասնաշենքում ախտահանման նյութերի նույն հոտն էր, բայց չգիտեմ ինչու այստեղ մենք ավելի հաճախ էին ժպտում, քան նախնական ընդունելության կենտրոնում: Պատճառը միգուցե մեր բա՜ա՜ա՜աարձրահասակ, ժպտադեմ բանտապահն ու նրա ամրակազմ գործընկերն էին, ով պատասխանատու էր հենց արտաքսման համար: Նրանք մեզ պատմում էին, որ բանտախցերը երկու տեսակ են այստեղ` առաջինը նախատեսված մեկ հոգու համար և երկրորդը` մի քանի հոգու համար: Բնականաբար, հաշվի էին առնվում կալանավորների ցանկությունները` եթե նախընտրում է առանձին լինել, տեղավորում են մեկտեղանոց խցերում: Բոլոր խցերում հեռուստացույց կար:
More »
Tag: migration
Posted by Christina |
May 1st, 2008
Մյունխենի օդանավակայան, արտաքսման ենթակա մարդկանց համար նախատեսված սպասասենյակ
Ամեն ինչն է թառամում, կարևորը, որ “ծաղկի պես”… Մարդը հրաշալի ծաղիկներ է ստեղծել, սակայն ոչինչ երբեք ավելի գեղեցիկ ու ներդաշնակ չի եղել, ինչպես բնության կողմից իրեն պարգևված հողում բնականոն ծիլ տվող, բողբոջող, փթթող ու թառամող ծաղիկը: Ծաղիկն այլ հողում աճեցնելու մարդկային փորձերը կարող են պսակվել զգլխիչ հաջողություններով կամ հուսահատեցնող պարտություններով:
More »
Tag: migration
Posted by Christina |
April 20th, 2008
Մեքենան թեքվեց մայրուղուց և մենք հայտնվեցինք գյուղաքաղաքում: Ոչ շատ մեծ, արտաքինից լավ խնամված տների արանքներով ոլորվող փողոցները մեզ բերեցին այսպես կոչված՝ «փախստականների ճամբար»: Կանգ առանք անցակետի մոտ: Չէինք հասցրել դուրս գալ մեքենայից, երբ նկատեցինք ինքնավստահ քայլերով մեզ մոտեցող, ծառայողական պարտականություններն ակնհայտորեն լիարժեք տիրապետող և բարեխղճորեն իրականացնող ոստիկանին: Բարևներս առնելուց և մեր այդտեղ հայտնվելու բացատրությունը ստանալուց հետո նա մեզ ուղեկցեց ուղեփակոցից ներս:
Երևի թե «ճամբարի» մասին իմ նախատրամադրվածությունն էր հիմնական պատճառը, որ մեր առաջ բացված առաջին պատկերը զարմանք առաջացրեց ինձ մոտ: Մուտքի պարսպից այն կողմ կանաչ մարգագետինների մեջ, նոր ծիլերն արձակած ծառերի ճյուղերի արանքից երևում էին ճամբարի վարչական շենքերն ու կացարանները: Դեռևս վաղ առավոտ էր, և, երևի հենց այդ պատճառով, շուրջբոլորը հանգստություն էր տիրում: Մուտքի անցակետի մոտ խմբված էին մի քանի երիտասարդներ, որոնք ակնհայտ անհանգստություն պարունակող հայացքով շուրջ բոլորն էին ուսումնասիրում և սպասում ինչ-որ բանի: More »
Tag: migration
Posted by Armen |
April 12th, 2008
Բանավեճ իմ և իմ միջև
Միջազգային ամենատարբեր համաժողովներում հայ դիվանագետները, պաշտոնյաները, հասարակական հատվածի ներկայացուցիչները, մշակույթի գործիչները, լրագրողները և այլոք հաճախ են կամա թե ակամա հանդես գալիս Հայաստանը ներկայացնողների, Հայաստանի շահերը պաշտպանողների դերում: Գաղտնիք չէ, որ այդօրինակ քննարկումներին Ադրբեջանը սովորաբար ներկայանում է «կազմ ու պատրաստ», հիմնականում մեծաքանակ պատվիրակությամբ, և հաճախ էլ հանդես է գալիս Թուրքիայի հետ, այսպես ասած, ձայն ձայնի տված:
Երկակի իրավիճակ է առաջանում Հայաստանը ներկայացնողի համար նման պայմաններում: Մի կողմից իբրև երկրի ժողովրդավարացման, եվրաինտեգրման կամ խոսքի ազատության խնդիրներով մտահոգ մեկը` դու հակված ես լինել բաց, քննադատող ու լուծումներ փնտրող, ձեռնպահ ես մնում իրականությունը վարդագույն ակնոցների պրիզմայով ներկայացնելու գործելաոճից, մյուս կողմից` տեսնում ես, որ որքան քննադատաբար ես մոտենում քո երկրում առկա խնդիրներին, այնքան ավելի շատ են դրանք հարևանների կողմից օգտագործվում Հայաստանի դեմ` ներքին զարգացումների խթանմանը միտված որևէ քննարկում վերածելով հակահայ քարոզչության: Համաձայնեք` իրականությունը հենց այսպիսին է, և այս իրականությունը հաճախ է ներքին ընտրության առջև կանգնեցնում միջազգային համաժողովների հայաստանյան մասնակիցներին: More »
Tag: Democracy
Posted by Sevak |
April 5th, 2008
Ավերիչ խոսքը երիցս արդյունավետ է, երբ կառուցվում է «Մենք-Նրանք» աստիճանակարգության հենքով: Հաջորդ քայլով մեծարվում է «Մենք»-ի արժեքը և փոքրացվում, անգամ ստորացվում «Նրանք»-ինը: Ապագա բռնությունների ներուժն սկսում է թափ առնել հենց այս կետից:
Հետո «Նրանք»-ը սկսվում է հաջողությամբ վերածվել ինչ-որ ամբողջի: Երբ «Նրանք» ոչ միայն ապամարդկայնացված են, այլև հաջողությամբ վերածված են «դրանց», զրկված են մարդկայնությունից, ամեն բան պատրաստ է բռնության ցանկացած տեսակի համար, և այդ բռնության մեղքը հետագայում դրվում է հենց զոհի վրա: Իսկ ավելի ուշ դա ամրապնդվում է «վտանգավոր դրանք» կատեգորիայով. «մակաբույծ» կամ «բակտերիա», ինչպես Հիտլերն էր բնորոշում հրեաներին, «դասակարգային թշնամի», ինչպես Ստալինն էր բնորոշում կուլակներին, «կատաղած շուն», ինչպես Ռեյգանն էր բնորոշում Կադաֆիին, «սատանա», ինչպես մեր որոշ լրատվամիջոցներ էին կոչում նախկին նախագահին, «թաթար մոնղոլներ», ինչպես մեր ընդդիմության վերնախավն էր կոչում դիմության վերնախավին (իմիջիայլոց այս վերջինը տաքսու վարորդների հարթությունում ընկալվեց որպես պիտակավորում մի ամբողջ ժողովրդի՝ տեղի տալով մտածմունքի, թե նախնական մտահղացումը հենց այդպիսինն էլ եղել է): «Ոչնչացումը» դառնում է հոգեբանորեն հնարավոր պարտականություն:
Հետո բավարար է առաջին բռնությունը: Այնուհետև բռնությունն ինքն է բռնություն ծնում` մասամբ վրեժի պարզունակ մեխանիզմի, մասամբ էլ այն իրողության պատճառով, որ բռնի գործողություններն օգտագործվում են բռնության հետևանքով առաջացած խղճի խայթից ազատվելու նպատակով:
Խոսքի «չափը ճանաչելը» դառնում է օրախնդիր:
Tags: Society, Violence, We
Posted by Sevak |
April 2nd, 2008
Որտե՞ղ է վերջանում Հայրենիքը: Այնտեղ, որտեղ սկսվում է ուրիշի հայրենիքը: Այդ դեպքում արդյո՞ք իմ Հայրենիքի սահմանները կայուն անփոփոխ են: Ցավում եմ, շատ եմ ցավում` ոչ: Այսօր արդեն ոչ:
Ո՞վ է մեղավոր: Սա համարում եմ ամենաանտեղին ու ամենահիմար հարցն այս պահին: Իհարկե ես: Ես չպաշտպանեցի ԻՄ հայրենիքը, ես ԻՄ հայրենիքի մասը կորցրի:
Բայց ի՞նչ պիտի անեի ես իմ անպտուղ «գանդիականությամբ»: Հատկապես այն բանից հետո, երբ պատահաբար տեղեկացա Գանդիի կյանքի առանձին մանրամասներին, որոնք անընդունելի կամ առնվազն անհասկանալի են ինձ համար:
Չէ, կուռքեր չկան, չկան կուռքեր: Հատկապես պետք է վախենալ «կուռքերից»:
Ափսոս, ԻՄ կորուսյալ հայրենիք:
Tag: We
Posted by Sevak |
March 30th, 2008
Բարիները չեն կարող ստեղծել: Նրանք միշտ վերջի սկիզբն են, նրանք ոտնատակ են տալիս նրան, ով գրում է նոր արժեքներ նոր հուշամատյաններում: Նրանք իրենց են զոհաբերում ապագան, նրանք ոտնատակ են անում ողջ մարդկության ապագան: Բարիները միշտ էլ վերջի սկիզբն են եղել…
Ֆրիդրիխ Նիցշե
Ecce Homo
Ինչպիսի՜ հիմարություն: Այս գաղափարն ինքնին միշտ էլ եղել է, թեկուզև չգիտակցված: Պիտի պարզապես ծնվեր տաղանդավոր մեկը, ով կկարողանար մտքի տեսք տար և գրառեր այն, ինչն էսպես թե էնպես շարունակում է իր հաղթարշավը մարդկային ենթագիտակցության հարթակում:
Բարիները միշտ էլ վերջի սկիզբ են եղել… Այդ դեպքում ինձ չափից դուրս հետաքրքում է, թե ինչ ասել է «վերջ»: Միգուցե դա ամեն անասնականը կուրորեն յուրացնելու խելակորույս մղմա՞ն վերջն է, կամ էլ անընդհատ ու մշտապես կոկորդ կրծելու՞ վերջը: Մի բանում, սակայն, ավելի քան վստահ եմ` բարությունն անհույս պարտվել է մեզանում:
Ամենամեծ ցավն այն չէ, որ դա այդպես է: Ամենամեծ ցավն այն է, որ դա այդպես էլ լինելու է: Եվ մի համոզեք ինձ, որ եթե ամենքս մեր որդիներին ճիշտ դաստիարակենք, դա էլ կլինի միակ ճանապարհը: Մենք էս հողի վրա ոչ առաջին և, հուսամ, ոչ էլ վերջին սերունդն ենք: Բորենիությունը տիրապետել է, տիրապետում է ու կշարունակի: Եվ միշտ էլ կգտնվի մեկը, ով կկանգնի գրակապոցների վրա ու կպոռա «խեղդենք տականքներին»: Ու միշտ էլ կգտնվի մեկը, ով կհակադարձի. «Դե արի ասեմ»: Ու բորենին միշտ էլ ինքնազարգացման ճոխ հնարավորություններ կունենա մեզանում:
Tag: We
Posted by Sevak |
March 24th, 2008
Եթե մոմը սեղանի տակ չես պահում՝ աչք է ծակում: Եթե մոմը սեղանի տակ չես պահում, առավելևս՝ գործող նախագահի կամ անբան ընդդիմության՝ այն դատապարտում են մարելու: Եթե մոմը սեղանի տակ չես պահում, ուրեմն սիոնիստ ես, մասոն, հերետիկոս, աղանդավոր, կարևոր չէ՝ ով, բայց հաստատ մի ինչ-որ բան, թե չէ ինչու՞ մոմը սեղանի տակ չես պահում: Գիտությունն ուսանում է, որ մեռնող հասարակությունների միակ հրամայականն է՝ «եղիր այնպիսին, ինչպիսին մենք ենք, և մի ձգտիր ոչնչի, ինչը չի կարելի ուտել կամ խմել»: Ահա, այս երկաթյա տրամաբանությամբ զինված, մարիչները հոգու և գիտակցության մեջ մեխած՝ շուրջ բոլոր խավար եք տարածում և դեռ հրճվում՝ բա նա ինչու՞ մոմը սեղանի տակ չի պահում:
Ասված է. «մի փորձիր քո Աստծուն», բայց հաստատ մեզ համար չէ ասված, թե ոչ՝ երկու հազարամյակի ընթացքում գոնե մի կարճ ակնթարթ սթափության ու խոհեմության պահ կապրեինք, թե ոչ՝ ակադեմիական բարձունքի հասած տգիտությունը կցրվեր, և կկարողանայինք ըմբռնել, որ շարունակական աղետներից յուրաքանչյուրի ժամանակ հենց այն տասը լուսավոր մոմը չի հերիքել, որ երկինքն այս ժողովրդին ևս ապրելու արտոնություն տալու արդարացումն ունենար: Համազգային ինքնասպանության այս արմատավորված ավանդույթն արդեն անհաղթահարելի է թվում, իսկ հանգչող մոմերից բարձրացող ճիչը՝ հիրավի ձայն բարբառոյ… More »
Tag: Nation
Posted by Sevak |
December 29th, 2007
Եվրոպական ազդեցությունը տարածաշրջանում ծավալման միտում ունի թե՛ քաղաքական, թե՛ տնտեսական եւ թե՛ մշակութային տեսանկյուններից: Մեծ է դերը հատկապես հանրային կարծիքի ձեւավորման, հանրային գործելակերպի ուղղորդման առումով:«Եվրոպա» եւ «փափուկ քաղաքականություն» եզրերն այսօր հաճախ են օգտագործվում իբրեւ համազորներ, իսկ «Եվրոպայի խոսքը» ազդեցիկ լինելու մեծ պաշար ունի այստեղ, քանզի Եվրոպան ինքն է ընկալվում որպես անաչառության զգալի ներուժ ունեցող գերխաղացող: «Եվրոպական դիրքորոշման» հետ այստեղ, ուզեն թե չուզեն, հաշվի են նստում, իսկ «Եվրոպական ցուցումն» այստեղ հաճախ որոշիչ կարող է լինել տարածաշրջանային, ներպետական, քաղաքական, տնտեսական եւ այլ հարթություններում:
Այդ դեպքում գիտե՞ն արդյոք «Եվրոպայում», թե հնարավոր ազդեցության ինչ ներուժ ունեն տարածաշրջանում, հաստա՛տ գիտեն: Գիտե՞ն արդյոք, որ նման պայմաններում բոլոր հնարավոր զարգացումների համար առնվազն բարոյական պատասխանատվության խնդիր է նաեւ կանգնում իրենց առջեւ, թերեւս գիտեն: Գիտե՞ն արդյոք, որ «Եվրոպայի հարեւան» համարվող փոքրիկ երկրում հիասթափության զգացումներ են արթնանում, գուցեեւ չգիտեն: More »
Tags: Conflict, europe, Nagorno Karabakh, Politics
Posted by Ashot |
December 12th, 2007
Ի՞նչ է Եվրոպան, մենք դրա մա՞ս ենք, թե՞ չէ
Աշխարհագրորեն` թերևս ոչ, որովհետև Հյուսիսային Կովկասի լեռնաշղթան բաժանում է Եվրոպան Ասիայից: Քաղաքականապես` մասամբ, որովհետև մաս ենք կազմում «Վանկուվերից մինչև Վլադիվոստոկ» ԵԱՀԿ-ին (ուշադրություն դարձրեք երկուսից ոչ մեկը Եվրոպայում չէ), ինչպես նաև Եվրոպայի խորհրդին: Կա մեկ էլ ՆԱՏՕ-ն` այսպես կոչված եվրո-ատլանտյան ինտեգրացումը, որտեղ «գործընկեր ենք հանուն խաղաղության»: Եվրախորհրդին մեր անդամակցությունն արդեն տարիների պատմություն ունի, ունենք համագործակցություն և գործընկերություն Եվրոպական Միության հետ, և նրա կողմից էլ ճանաչվել ենք որպես «նոր հարևան»: Վերջինս, որն ի տարբերություն ԵԱՀԿ-ի, դուրս է պահում ԱՄՆ-ն ու ՌԴ-ն իր կազմից, կարելի է անվանել «Բրեստից (Ֆրանսիա) մինչև Բրեստ (Բելառուս)» Եվրոպա: Եվ երբ խոսում են «եվրաչափանիշների» մասին` ի նկատի ունեն հենց ասյ հատվածի չափանիշները:
Անչափ կարևոր է այս ամենը հասկանալ, որպեսզի բառերի խաղի հետևում չկորի իմաստը:
Սպասու՞մ են մեզ Եվրոպական Միությունում: Եկեք անկեղծ լինենք, ո՛չ, չեն սպասում: Նույնիսկ Լեհաստանին կամ Ռումինիային (էլ մնացած ԵՄ նոր անդամների մասին չասած), որոնք հույսեր ունեին, որ ինչպես Իսպանիային, Պորտուգալիաային և Հունաստանին, իրենց էլ դոտացիաներ ու այլ օգնություն կտան, որ արագորեն դառնան նպատակադրված չափանիշների երկիրը, նույնիսկ Թուրքիային, որ կարևորագույն աշխարհառազմավարական դիրք ունի ու վաղուց հերթի մեջ է` ասում են «դեռ կտեսնենք»… More »
Tag: ENP
Posted by Armen |
December 1st, 2007
Թղթից դեպի գործ
Գաղտնիք չէ, որ «Եվրոպական հարևանության քաղաքականության» գործողությունների ծրագիրն ընդունված է, ԵՀՔ շրջանակներում ՀՀ-ԵՄ գործողությունների ծրագրով նախատեսված՝ 2007 թվականի ընթացքում իրականացվելիք միջոցառումների պատկառելի ցանկն էլ՝
հաստատված: Ի՞նչ է առաջարկում ԵՀՔ քաղաքական փաստաթուղթը Հայաստանին: Չափազանց պարզ ու հասկանալի գործընթաց՝ նախաձեռնել ԵՄ հետ զուտ համագործակցություն զարգացնելու հեռանկարից դուրս եկող ավելի սերտ հարաբերություններ, ինչը ենթադրում է տնտեսական ինտեգրացիա և քաղաքական համագործակցության խորացում:
ՀՀ կառավարությունը, հիմք ընդունելով ԵՀՔ փաստաթղթում ամրագրված սկզբունքները, 2007-ի հուլիսի 19-ին հաստատեց տարեկան միջոցառումների և առաջնայնությունների ցանկը: Լինենք արդարացի՝ գոնե միգրացիոն ոլորտին նվիրված մասը շարադրված է բավականաչափ հստակ, առանձնացված են խնդիրներն ու սահմանված են պատասխանատուները:
Գործընթացի մեկնարկը տրված է: 2007 թվականի համար սահմանված միջոցառումների շրջանակներում իրականացվում են որոշակի քայլեր, մասնավորապես՝ More »
Tags: ENP, migration, policy
Posted by Armen |
November 14th, 2007
Գործընկերության սկզբունքը ներառելով իր անվտանգության հիմքերի շարքում՝ Հայաստանը շարունակում է արդյունավետ համագործակցել ՆԱՏՕ-ի հետ: Անհատական գործընկերության գործողությունների ծրագիը (ԱՀԳԾ) Հայաստանին տրամադրում է լայն հնարավորություն անվտանգության բաղադրիչները զարգացնելու և ամրապնդելու հարցում: Այս առումով, ԱՀԳԾ գործողությունների շարքում կառանձնացնեինք 2 ոլորտ, որոնք այսօր թեպետ գտնվում է Հայաստանի քաղաքական օրակարգում, սակայն առավել ուշադրության կարիք ունեն: Առաջինը զինված ուժերի հանրային վերահսկողության ուժեղացումն է, երկրորդը` ճգնաժամերի կառավարման և ճգնաժային պատրաստակամության ուժեղացումը:
Այս երկու ոլորտներն ունեն մեկ ընդհանրություն` համագործակցության գաղափարը: Թեպետ ավելի դյուրին կլինի ասել համագործակցության պակասն է այսօր միավորում այս երկու ոլորտները: More »
Tags: IPAP, NATO, Politics
Posted by Ashot |
November 6th, 2007
Մոտենում են նախագահական ընտրությունները թե՛ Հայաստանում, թե՛ Ադրբեջանում: 2008-ի մասին խոսելիս քաղաքական գործիչներն ամեն անգամ չեն ծուլանում ավելացնել «ընտրությունների տարի» բնորոշիչը: Փաստ է, որ ընտրությունների արդյունքները պայմանավորելու են հետագա զարգացումները բոլոր ոլորտներում: Հակամարտության ոլորտը թերևս այն միակն է, որտեղ վերջնանպատակը, այսինքն՝ դրա կարգավորումն, այնպիսի կենսական անհրաժեշտություն է, որ թվում է, թե անկախ ընտրական արդյունքներից, հակամարտության լուծումը պետք է շարունակի մնալ նորընտիր իշխանությունների տեսլականի առանցքային սյուներից մեկը: Այդպե՞ս է արդյոք:
More »
Tags: Nagorno Karabakh, Politics
Posted by Christina |
October 18th, 2007
Ներկայում ՀՀ քաղաքացիների ազատ տեղաշարժի իրավունքի իրացմանն այս կամ այն կերպ առնչվում են մեկ տասնյակից ավելի օրենքներ և իրավական-նորմատիվ ակտեր: Սակայն, այդքանով հանդերձ, ոլորտի իրավական կարգավորումը լրջորեն կաղում է: Գուցե պատճառներից մեկն էլ այն է, որ կարևորագույն այս բնագավառում, փաստորեն, պետությունը չի գնացել միասնական պետական քաղաքականության մշակման և դրանից բխող միասնական և ամբողջական օրենսդրության ձևավորման ճանապարհով: Սա, իհարկե, աշխարհում եզակի և բացառիկ երևույթ չէ:
Աշխարհն՝ աշխարհով: Սակայն հայաստանյան ներկա անձնագրային և միգրացիոն կարգավորման համակարգերի առջև հառնում են մի շարք հարցեր, որոնք համակարգերն արդիականացնելու և մարդու իրավունքների պաշտպանության տեսանկյունից արդյունավետ դարձնելու հրամայականներ են առաջադրում: More »
Tags: migration, policy
Posted by Armen |