Կրթություն և միգրացիա. մարտահրավեր և հնարավություն

Գիտելիքների հարստացման տենչով պայմանավորված բնակավայրի փոփոխությունը միգրացիա ծնող պատճառների խճապատկերում քիչ ուսումնասիրվածներից է: Ինչպես միգրացիայի ցանկացած տարատեսակի, այնպես էլ կրթության նպատակով կատարվող տեղափոխությունների ոլորտի ուսումնասիրությունները պետք է սկսել հետևյալ հարցերի պարզաբանումից՝ քո երկիրը միգրացիոն հոսքի տեսանկյունից հանդիսանում է հանգրվանի՞, թե՞ ելման նշանակետ, թե՞ մեկը և մյուսը միաժամանակ. Ինչպիսի՞ն է վիճակագրությունը, ի՞նչ խնդիրներ կան և ի՞նչ նպատակներ պետք է հետապնդել: More »

Tags: ,

Ոսկե միջինի փնտրտուքներում. անհրաժե՞շտ է արդյոք Հայաստանին միգրացիայի վերաբերյալ հայեցակարգ

Ո՞րն է հայկական միգրացիայի առանցքը

Երբ մարդիկ բազմացան, քարայրերը նեղացան… ու սկսվեց միգրացիան. մարդը փորձեց գտնել իր կենսակերպը լավագույնս ապահովելու համար անհրաժեշտ բոլոր պայմաններով հարուստ միջավայր: Հետո մարդն սկսեց տրոհվել իր տեսակի մեջ ու առաջ եկան տոհմեր, ցեղեր, համայնքներ, քաղաքներ, իշխանություններ ու պետություններ ու դրանք միմյանցից անջատող բաժանարար գծեր, իսկ հետո էլ պետական սահմաններ: Սահմանահատումը դարձավ մարդկային տեսակների համակեցության փորձաքար: Ու կենսական միջավայրի փնտրտուքում մարդը հասավ 21-րդ դար, ուր այդ փնտրտուքն անվանվեց «միգրացիա» ու տեսակներն իրենց պետություններում սկսեցին մշակել կանոնների մի նոր խումբ` կառավարելու այդ երևույթը. առավելագույնի հասցնելու միգրացիա երևույթի ընձեռած դրական հետևանքները և հակառակը՝ նվազագույն մակարդակի վրա պահելու դրա բացասական ադրադարձերը, և այդպիսով պաշտապնելու իրենց տեսակները:
Հիմա հայ տեսակն ինչպե՞ս է կառավարելու երևույթն ու «պաշտապնելու» իրեն: Միգրացիան ի՞նչ առանձնահատուկ համուհոտ ունի այս տեսակի համար: 12 միլիոնանոց տեսակի համար դա լուրջ խնդիր է, եթե այդ տեսակի միայն երեք միլիոնն է իր երկրում ապրում և դեռ զգալի մասն էլ ակնկալում է դուրս գալ այդտեղից… Ակնհայտորեն միգրացիոն քաղաքականության առանցքն այստեղ կապվելու է արտագաղթի հետ, և եթե իսկապես կանոններ են պետք, դրանք պետք են լինելու այս երևույթի կարգավորման կամ ավելի ճիշտ՝ կանխման կամ հնարավոր բացասական հետևանքները նվազեցնելու համար: More »

Tag:

Ճամբարում

Մեքենան թեքվեց մայրուղուց և մենք հայտնվեցինք գյուղաքաղաքում: Ոչ շատ մեծ, արտաքինից լավ խնամված տների արանքներով ոլորվող փողոցները մեզ բերեցին այսպես կոչված՝ «փախստականների ճամբար»: Կանգ առանք անցակետի մոտ: Չէինք հասցրել դուրս գալ մեքենայից, երբ նկատեցինք ինքնավստահ քայլերով մեզ մոտեցող, ծառայողական պարտականություններն ակնհայտորեն լիարժեք տիրապետող և բարեխղճորեն իրականացնող ոստիկանին: Բարևներս առնելուց և մեր այդտեղ հայտնվելու բացատրությունը ստանալուց հետո նա մեզ ուղեկցեց ուղեփակոցից ներս:

Երևի թե «ճամբարի» մասին իմ նախատրամադրվածությունն էր հիմնական պատճառը, որ մեր առաջ բացված առաջին պատկերը զարմանք առաջացրեց ինձ մոտ: Մուտքի պարսպից այն կողմ կանաչ մարգագետինների մեջ, նոր ծիլերն արձակած ծառերի ճյուղերի արանքից երևում էին ճամբարի վարչական շենքերն ու կացարանները: Դեռևս վաղ առավոտ էր, և, երևի հենց այդ պատճառով, շուրջբոլորը հանգստություն էր տիրում: Մուտքի անցակետի մոտ խմբված էին մի քանի երիտասարդներ, որոնք ակնհայտ անհանգստություն պարունակող հայացքով շուրջ բոլորն էին ուսումնասիրում և սպասում ինչ-որ բանի: More »

Tag:

Ինքնախաբեությունից անդին կամ ինչպես մտնել մեր «եվրաճանապարհը»

< ?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> < !DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> Ի՞նչ է Եվրոպան, մենք դրա մա՞ս ենք, թե՞ չէ

Աշխարհագրորեն` թերևս ոչ, որովհետև Հյուսիսային Կովկասի լեռնաշղթան բաժանում է Եվրոպան Ասիայից: Քաղաքականապես` մասամբ, որովհետև մաս ենք կազմում «Վանկուվերից մինչև Վլադիվոստոկ» ԵԱՀԿ-ին (ուշադրություն դարձրեք երկուսից ոչ մեկը Եվրոպայում չէ), ինչպես նաև Եվրոպայի խորհրդին: Կա մեկ էլ ՆԱՏՕ-ն` այսպես կոչված եվրո-ատլանտյան ինտեգրացումը, որտեղ «գործընկեր ենք հանուն խաղաղության»: Եվրախորհրդին մեր անդա­մակցությունն արդեն տարիների պատմություն ունի, ունենք համագործակցություն և գործըն­կերություն Եվրոպական Միության հետ, և նրա կողմից էլ ճանաչվել ենք որպես «նոր հարևան»: Վերջինս, որն ի տարբերություն ԵԱՀԿ-ի, դուրս է պահում ԱՄՆ-ն ու ՌԴ-ն իր կազմից, կարելի է անվանել «Բրեստից (Ֆրանսիա) մինչև Բրեստ (Բելառուս)» Եվրոպա: Եվ երբ խոսում են «եվրա­չափանիշների» մասին` ի նկատի ունեն հենց ասյ հատվածի չափանիշները:

Անչափ կարևոր է այս ամենը հասկանալ, որպեսզի բառերի խաղի հետևում չկորի իմաստը:

Սպասու՞մ են մեզ Եվրոպական Միությունում: Եկեք անկեղծ լինենք, ո՛չ, չեն սպասում: Նույնիսկ Լեհաստանին կամ Ռումինիային (էլ մնացած ԵՄ նոր անդամների մասին չասած), որոնք հույսեր ունեին, որ ինչպես Իսպանիային, Պորտուգալիաային և Հունաստանին, իրենց էլ դոտա­ցիաներ ու այլ օգնություն կտան, որ արագորեն դառնան նպատակադրված չափանիշների երկիրը, նույնիսկ Թուրքիային, որ կարևորագույն աշխարհառազմավարական դիրք ունի ու վաղուց հերթի մեջ է` ասում են «դեռ կտեսնենք»… More »

Tag:

ՀԱՄԱՌՈՏԱԳԻՐ | ԵՀՔ ԳԾ-ն որպես ՀՀ միգրացիոն արդյունավետ քաղաքականության զարգացման խթան

< ?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> < !DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd">
Թղթից դեպի գործ
Գաղտնիք չէ, որ «Եվրոպական հարևանության քաղաքականության» գործողությունների ծրագիրն ընդունված է, ԵՀՔ շրջանակներում ՀՀ-ԵՄ գործողությունների ծրագրով նախատեսված՝ 2007 թվականի ընթացքում իրականացվելիք միջոցառումների պատկառելի ցանկն էլ՝
հաստատված: Ի՞նչ է առաջարկում ԵՀՔ քաղաքական փաստաթուղթը Հայաստանին: Չափազանց պարզ ու հասկանալի գործընթաց՝ նախաձեռնել ԵՄ հետ զուտ համագործակցություն զարգացնելու հեռանկարից դուրս եկող ավելի սերտ հարաբերություններ, ինչը ենթադրում է տնտեսական ինտեգրացիա և քաղաքական համագործակցության խորացում:

ՀՀ կառավարությունը, հիմք ընդունելով ԵՀՔ փաստաթղթում ամրագրված սկզբունքները, 2007-ի հուլիսի 19-ին հաստատեց տարեկան միջոցառումների և առաջնայնությունների ցանկը: Լինենք արդարացի՝ գոնե միգրացիոն ոլորտին նվիրված մասը շարադրված է բավականաչափ հստակ, առանձնացված են խնդիրներն ու սահմանված են պատասխանատուները:

Գործընթացի մեկնարկը տրված է: 2007 թվականի համար սահմանված միջոցառումների շրջանակներում իրականացվում են որոշակի քայլեր, մասնավորապես՝ More »

Tags: , ,

ՀԱՄԱՌՈՏԱԳԻՐ | Տեղաշարժվելու մեր իրավունքը. ելքի և մուտքի հարաբերությունների կարգավորումն օրախնդիր

< ?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> < !DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd">

Ներկայում ՀՀ քաղաքացիների ազատ տեղաշարժի իրավունքի իրացմանն այս կամ այն կերպ առնչվում են մեկ տասնյակից ավելի օրենքներ և իրավական-նորմատիվ ակտեր: Սակայն, այդքանով հանդերձ, ոլորտի իրավական կարգավորումը լրջորեն կաղում է: Գուցե պատճառներից մեկն էլ այն է, որ կարևորագույն այս բնագավառում, փաստորեն, պետությունը չի գնացել միասնական պետական քաղաքականության մշակման և դրանից բխող միասնական և ամբողջական օրենսդրության ձևավորման ճանապարհով: Սա, իհարկե, աշխարհում եզակի և բացառիկ երևույթ չէ:

Աշխարհն՝ աշխարհով: Սակայն հայաստանյան ներկա անձնագրային և միգրացիոն կարգավորման համակարգերի առջև հառնում են մի շարք հարցեր, որոնք համակարգերն արդիականացնելու և մարդու իրավունքների պաշտպանության տեսանկյունից արդյունավետ դարձնելու հրամայականներ են առաջադրում: More »

Tags: ,

ՀԱՄԱՌՈՏԱԳԻՐ | Հայաստանի կրթությունը. կոչ համաձայնության

< ?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> < !DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> Հակադիր կարծիքների խաչմերուկում

Հայաստանի կրթական խնդիրների, կրթության ներկայի ու ապագայի մասին շատ է խոսվել ու գրվել: Թվում է, թե այդքանից հետո ամեն ինչ հասկացված ու հստակ գծագրված պիտի լինի` փաստաթղթերում, թե ընկալումներում: Սակայն արի ու տես, որ մեր փորձագիտական շրջանակներում կոնսենսուս չկա անգամ ցայսօր իրականացված կրթական բարեփոխումների հանդեպ վերաբերմունքի հարցում:

Կարծիքները կիսվում են: Առաջինները պնդում են, թե. «Վերջին 15 տարիների ընթացքում մենք ոչ միայն չենք իրականացրել որևէ լուրջ բարեփոխում կրթության ոլորտում, այլ նաև ֆորմալ ինստիտուցիոնալ համակարգի չկայացած լինելու պատճառով ստեղծվել է փոխհարաբերությունների այնպիսի համակարգ, որի պարագայում հնարավոր չէ իրականացնել անհրաժեշտ վերափոխումները»: Մյուսներն էլ հակադարձում են, որ «Կրթության ոլորտում իրականացված փոփոխություններն ու ձեռքբերումներն իսկապես շատ են, և հետխորհրդային երկրների շարքում Հայաստանն առաջիններից մեկն է հաջողությամբ իրականացված բարեփոխումների տեմպերով»:

«Ա՜յ քեզ բան»,- սա է առաջին միտքը, որ կարող է անցնել այսօրինակ բանավեճի ակամա ունկնդրի մտքով: More »

Tags: ,