Երկու քայլ ետ, մեկ քայլ առաջ

(Սույ նհոդվածը հրապարակվել է Ինտերնյուս Հայաստանին պատկանող echannel.am սայթում 2007 թվականի մայիսի 20-ին )

Հետադարձ հայացք 2007 թվական

Այն, որ Հայաստանի միջազգային հեղինակությունը ընտրությունների կազմակերպման առումով մեկ քայլ առաջ անցավ, փաստ է: Նախորդ ընտրությունների համեմատ այս ընտրությունները որակապես նույնպես առաջընթաց կարելի է կոչել: Սակայն առջևում դեռևս կիլոմետրանոց վազքուղի կա:

Հայկական մշակույթում կատարելապաշտությունը գերիշխող դիրք է գրավում: Ցանկացած երևույթ, ինչքան ուզում է լավը լինի, արժանանում է քննադատության, քանի որ կատարյալ չէ: Արդյո՞ք հնարավոր է Հայաստանում իրականացնել լիարժեք ու կատարյալ ընտրություններ: Մինշանակորեն ոչ: Այնուամենայնիվ կարևոր է վերլուծել թերությունները, և դրանք դարձնել թիրախ: Ցավոք սրտի Հայաստանի «քաղաքական կառույցն» ավելի շուտ  կարելի է բնորոշել որպես կլեպտոկրատիա[1]: Այնուամենայնիվ, ընդհանուր այդ գնահատականի տակ թաքնված մանրամասների ուսումնասիրությունը կբացահայտի դրա իրագործման մեխանիզմները: Փորձենք գնահատել անցկացրած ընտրությունները ընտրական լիարժեքության որոշ չափանիշների լույսի ներքո:

 1. Մասնակցություն

 Նկարագրությունը

Թեկնածուների և ընտրողների ընտրության մասնակցությունը:

 Ախտորոշում

Հայաստանի քաղաքացիների արտասահմանում ապրող զանգվածին արգելվեց մասնակցել ընտրություններին:

Որոշ մեծամասնական թեկնածուներ, դատական կարգով կամ այլ մեխանիզմներով զրկվեցին ընտրության մասնակցելու իրավունքից: Պետք է նշել, որ 41 մեծամասնական ընտրատարածքներից 7-ում մեկ թեկնածու է եղել առաջադրված:

Ի լրումն նշենք, որ շատ երկրներում կիրառվող քվեարկող անձի մատի թանաքոտումը այդպես էլ չկիրառվեց, ինչը հնարավորություն է տալիս զրկել մեկ անձին մի քանի անգամ մասնակցվելու ընտրություններին:

Ողջունելի է ցուցակների ճշգրտմանն ուղղված ջանքերը:

 2. Նախապատվությունների ձևավորում ու արտահայտում

 Նկարագրությունը

Ընտրողին այնպիսի լիարժեք տեղեկատվության տրամադրում, որպեսզի նա ի վիճակի լինի սեփական դատողություններ անել և ցանկանա քվեարկել իր անկեղծ նախապատվությունների հիման վրա:

 Ախտորոշում

ա. արշավի լուսաբանումը մամուլով

Իրականացված մոնիտորինգները արդեն իսկ էական շեղում են բացահայտում` ցույց տալով, որ մամուլը նպատակային ազդել է ընտրողների նախապատվության վրա:

 բ. ֆինանսները

Արշավի ժամանակ ֆինանսական սահամանափակումները անկյունաքարային դեր են կատարում ժողովրդավարության և մարդկանց (խմբերի) հավասարության գործում: Եթե այս դրույթը չլինի, ցանկացած իշխանություն կվերածվի պլուտոկրատիայի[2]:

Այս ընտրություններում ամենից կասկածելին արշավի վրա ծախսված միջոցների հավաստիությունն է: Որքան էլ, որ ասվի, որ առկա են օրենսդրական բացեր և առկա է թերացում ֆինանսների վերահսկողության առումով, միևնույնն է, փաստը մնում է փաստ.  պաշտոնական հայտարարագրված միջոցներից դուրս վատնված միջոցները, լինեն դրանք բարեգործություն, ընտրակաշառք, թե այլ ծառայությունների ձեռքբերում, էականորեն ազդել են ընտրողների նախապատվության ձևավորման վրա:

 գ. ընտրակաշառք և այլ ճնշումների կիրառում

Այս տարրը չափազանց դժվար է բացահայտել, ինչպես և դժվար է բացահայտել կոռուպցիայի ցանկացած ձև. Բոլորը դրա մասին խոսում են, բոլորը դրա մասին գիտեն, սակայն փաստեր չկան: Պետք է նշել, որ այս ընտրություններում, այնուամենայնիվ, մի քանի փաստեր հնարավոր եղավ արձանագրել: Ընտրակաշառքը և ճնշումները պարունակում են կոռուպցիա երևույթին հարիր բոլոր տարրեը (դատական համակարգ, վախի մթնոլորտ, օրենքի գերակայության բացակայություն, հասարակության ուղղահայաց հարաբերություններ, մշակույթ, վստահության ու իրավագիտակցության պակաս և այլն): Կարելի է մեկ եզրակացություն անել, մամուլում հնչած թանկ գներով եթե հաշվենք, Հայաստանի իշխանությունը իմա Հայաստանի Հանրապետությունը կարժենա ընդամենը 40 միլիոն ԱՄՆ դոլար` $100 գին x 400,000 ձայն: Համեմատենք, որ խոշոր հարկատու Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը երկու անգամ ավելի շատ է հարկեր մուծել 2006 թվականին:

 դ. քվեաթերթիկների գաղտնիություն

Թերևս այս ընտությունների հիմնական զարգացումն արձանագրվել է գաղտնիության ապահովման առումով: Նախկինում կիրառվող բջջային հեռախոսներով նկարումը, ակնհայտ բաց քվեարկությունը, կամ նման այլ տեխնոլոգիաներ զանգվածաբար չեն կիրառվել:

 3. Վեճերի բողոքարկումը

Այն լիարժեք կարելի է համարել, եթե առկա է գործող դատական համակարգ, ողջամիտ պատժամիջոցներ և դրանց կիրառման հնարավորություն:

 Ախտորոշում

Որոշ անկյունաքարային դրվագներ այդպես էլ ընթացք չստացան, մասնավորապես, այն բողոքները, որ մի քանի կուսակցությունների պետք էր զրկվել գրանցման իրավունքից, քանի որ խախտել են քարոզարշավի ժամկետները և կանոնները: Ընդհանապես այս դաշտը ոչ միայն կանոնակարգված չէ, այլև պետական ինստիտուտները անզոր են դիմակայել այդ խախտումներին: Պարզապես պատկերացրեք հետևանքները, եթե ԿԸՀ-ը կամ ինչ-որ դատավոր հանկարծ կատարեր վերոնշյալ պահանջը:

Վերջաբանի փոխարեն. ընտություններից անդին

Կրկին հաղթեց օլիգարխիայի հետ դաշինք կազմած բյուրոկրատական ուժը: Ընտրություններում հաղթանակած ոչ օլիգարխաբյուրոկրատական քաղաքական ուժերը հինմականում կրելու են դեկորատիվ բնույթ և ի զորու չեն լինելու դիմակայել ՀԱՄԱԿԱՐԳԻՆ:

Պարտված կուսակցությունները դասեր կքաղեն և առավել խելամիտ ու զորեղ քայլերի կգնան: Սակայն, մինչ նախագահական ընտրությունների ժամկետի սղությունը և խառնակիչների առկայությունը խաթարելու է ուժերի կոնսոլիդացիային:

Հեղինակ՝ Աշոտ Խուրշուդյան

 


[1] Կլեպտոկրատիա – Պետություն, որի իշխանության ներկայացուցիչները ընդլայնում են անձնական հարստությունը և պաշտոնյաների ու իշխող դասի քաղաքական ուժը  բնակչության հաշվին

[2] Պլուտոկրատիա – պատմականորեն, պետություն, որի քաղաքական իշխանությունը պատկանում է օլիգարխիային

No Tags

Տպավորություններ Բաքվից

Մեկ շաբաթ առաջ Բաքու էի մեկնել: Առաջին անգամ էի, ու ամեն ինչ շատ հետաքրքիր էր թվում: Դե դիմավորեցին և անվտանգության աշխատակիցներով, որնք մեր հետ էին մշտապես, հասցրեցին հյուրանոց ու բացատրեցին, որ հյուրանոցի պատերից դուրս գալ ընդհանրապես չի թույլատրվելու: Բայց դե հայ ենք, չէ՞: Չորսով էինք և համատեղ ջանքերով այնպիսի իրավիճակ ստեղծեցինք, որ ստիպված եղան մեզ քաղաքով պտտել մի երկու ժամ, իհարկե մեքենայով:

Հաջորդ օրը մեծ ժողով էր: Հասկանալի էր՝ մամուլը պետք է հատուկ վերաբերմունք ցույց տար մեր հանդեպ, բայց չէի սպասում, որ այդպես մոտիկից և մանրամասն պիտի լուսանկարեին մեր դեմքերն ու կոստյումները ՝ կարծես շեշտելով, որ մենք չորսս տարբերվում ենք մնացած մասսայից: Տարօրինակ զգացում էր. ասես թանգարանի ցուցանմուշ լինեինք:

Դե հիմա, դա էլ մի տեսակի փորձ էր:ՃՃՃՃ

Բայց ամենացնցողն այն էր, որ երեկոյան հեռուստացույցի դիմացը նստած անհամբեր ապասում էի լրատվական ծրագրով մեր այցի մեկնաբանությանը, բայց ամբողջ թողարկումը ասես նվիրված լիներ Ալիևի կողմից մի քանի օբյեկտների և բնակելի շենքերի բացմանը: Անցել էր արդեն 40 րոպե, իսկ անոնսով տեսածս վեց շենքերից դեռ չորսն էին ցույց տվել: 40 + րոպե մեծարում նույնիս խորհրդային ժամանակներից չեմ հիշում: Ամենաահավորն այն էր, որ յուրաքանչյուր օբյեկտի մասին պատմող տեքստ ու տեսարանները գրեթե նույնն էին : Մի խոսքով, համբերությանս բաժակը լցվեց, ու ես դուրս եկա սենյակից՝ այդպես էլ մեր միջոցառման մասին ռեպորտաժը չտեսնելով:

Սակայն պետք է ազնիվ լինեմ և նշեմ, որ շինարարության մաշտաբներն ու քանակները զգալի էին, ինչը ուրախալի է, քանի որ կյանքի մակարդակի բարելավման հետ մեկտեղ պատերազմելու ցանկությունը իրականում նվազում է:

Կարճ ստացվեց, բայց երևի հենց նրանից է, որ մեծ տպավորություն չստացա: Իսկ ինձ համար Երևանից ու Ստեփանակերետից ավելի լավ քաղաք պարզապես չկա:

No Tags

Back to the right track

Մենք պիտի սովորենք երկխոսել, ոչ թե խոսել, կարծիք հայտնել, հիմնվելով փաստերի և այլ հիմնավորված կարծիքների վրա, ոչ թե բամբասանքի, ասեկոսեների ու բանսարկությունների վրա: Պիտի սովորենք լսել, նույնիսկ այն, ինչ միանգամայն հակասում է մեր սկզբունքներին, հավատամքին, աշխարհայացքին, պիտի սովորենք հանդուրժել, որովհետև այսօր մենք ապրում ենք բազմաթիվ ճշմարտությունների աշխարհում, որոնք պիտի կարողանանք ապացուցել մեր կյանքով: Սա տարիների ու սերունդների աշխատանք է, որն ստիպված ենք սովորել այսօր, եթե ցանկանում ենք ապրել վաղը: Սա ահռելի ճիգ է, թերևս թռիչք մեր իսկ գլխից վեր, բայց ճիգ է, որի ներուժը մենք ունենք, և որը միանգամայն հավանական է, եթե լինենք համառ, հաստատակամ ու հետևողական:

Մենք պիտի տերը դառնանք մեր երազի և պատրաստ լինենք հրաժարվել ըստ մեզ դեպի այդ երազը տանող լավագույն ճանապարհից, եթե ի վիճակի չենք եղել համոզել կողքիններին, որ այն լավագույնն է, որովհետև երբ երազն ընդհանուր է, դեպի այն ճանապարհն անհնար է միայնակ անցնել:

Tag:

Rethinking leadership

Hillary Rodham Clinton, the USA State Secretary visits Armenia soon. I’d like to share a parallel that her visit, actually her persona recalled in my memory. Before becoming the highest-ranking cabinet secretary, before running for the mantle of presumptive nominee for the Democratic Party in US presidential campaign of 2008, before two terms as a Senator from New York, she was the First Lady of the United States.

The First Lady Hillary will remain to me a leader who took an unprecedented decision exposing the true meaning of human values, a leader, sensitive to interests of her society and family. She is a leader, who gave a lesson to the entire world and human history for how to act when our family and society face a crisis and when the loved one of our hearth and the leader of our nation is in the hearth of the crisis. With all mixed outrage and sorrow, courage and love, shiver and disgrace the burden of your decision critical both for your family and for your country. In this situation have been thousands of royal consorts and millions of spouses throughout history, yet very few have made faithful decision. I believe that the very moment of taking her decision to save her family thus saving the reputation of the nation’s leader and the prestige of the nation became Hillary’s moment of truth, the moment when this unprecedented leader was baptized. Her early political development and young activism were simply a prelude to this moment. As a result, today United States have not only a skilled and experienced head of state department but first and foremost a trusted and reliable leader. In the beginning of the 21st century USA has a leadership for the bad times, a leadership for times of crisis, people of America have Hillary Rodham Clinton.

I recalled to this story on the eve of Hillary’s visit to Armenia, as I again and again ask myself a question: what type of leadership Armenian society needs this days of financial, economic but first and foremost political crisis? Obviously, Armenian authorities and political leaders do not meet the expectations of common people who are fairly dissatisfied and disappointed in government after government for the second decade of independence. However, do Armenian public opinion leaders and civil society recognize that Armenian governments, which deserve disappointment and dissatisfaction so frequently, are the part of our society and of our Armenia’s past, present and future. What is the decision that Armenian civil society leaders take facing outrage and sorrow, courage and love, shiver and disgrace? What are the choices in this really Shakespearean drama? Either to impeach the government and request a “divorce”, surrender? Or to take the painful path of adaptive leadership looking beyond the very problem, to pave a way for transformation of political culture in the country and to take the responsibility?

I see that the most civil society and political leaders take the first choice. Yet, there are some other leaders and institutions that take different choices. While equally suffering from today’s political reality, and instead of crying of grief and hate, they overcome their own disappointment and dissatisfaction for the sake of better future. They recognize that Armenia is another family where the love has persisted for decades. It is very difficult and unpopular to be cooperative and adaptive living among the confrontative majority. It is even more difficult to you see those who share your values engaged in confrontation, as those who only criticize are not able to bear responsibility and lead. Yet, it is painful twice when being blamed for cooperation and leadership.

The fruit of family values grows slowly. Yet, is there alternative for real transformation? The values target long run and deeper changes and it is worth to nurture those values. I shall only hope that more and more institutions and leaders will take the responsibility for change and will make harder but faithful decisions. Hillary Rodham Clinton who used to bear heavy burden of responsibility and to make hard decisions is arriving soon. Her visit is a good occasion for all of us to rethink our choices.

And as she said once: “No one understands me better!”

Tag:

Հայաստանը պետք է խոսի

 

Հապա նրա — Հայաստանի հա՞րցը, հայկական հա՞րցը…

Ինչեր չեն խոսվել ու կատարվել էդ հարցի շուրջը…

Եվ Հայաստանը գրեթե միշտ լռության է եղել դատապարտված ակամա: Ոչ նրա ցավն ենք կարողացել ճշմարիտ իմանալ, ոչ էլ ցանկությունը:

Բավական է:

Հայաստանը պետք է խոսի վերջապես:

Եվ պետք է խոսի էնքան լուրջ ու զգաստ, ինչքան լուրջ ու զգաստ է լինելու ամենից մեծ վշտավորն ու ամենից շատ վտանգվածը ժողովուրդների մեջ, այլև էնքան հաստատուն ու բաց ճակատով կարող է խոսել մի ժողովուրդ, որ ապրել է մարդկային լավագույն ձգտումներով և ամեն ինչ տվել է ու կտա ազատ կյանքի համար:

 

Հովհաննես Թումանյան

Tag:

Տիգրան Հայրապետյան

Այսօր նա կդառնար 45 տարեկան: Մոմ` լույս հիշատակին…

Հ.Գ. Նախորդ տարվա քննարկումը ուշագրավ ստացվեց` “Կտակ: Եթե մոմը սեղանի տակ չես պահում”

No Tags

Good luck, President Obama!

Այսօր տեղի կունենա ԱՄՆ նորընտիր նախագահ Բարաք Օբամայի պաշտոնամուտի արարողությունը:

Բարաք Օբաման լինելու է այն նախագահը, որի նախընտրական արշավն աննախադեպ էր ինչպես ձևով, այդպես էլ բովանդակությամբ: Նախագահ, որի հետ լուրջ հույսեր են կապում ինչպես ԱՄՆ քաղաքացիներն` անկախ իրենց մաշկի գույնից, սեռից, էթնիկ ծագումից, այդպես էլ հարյուրմիլիոնավոր մարդիկ աշխարհի շուրջ:

Արդի բարդ պայմաններում, երբ ամեն ինչին նաև գումարվեց գլոբալ ֆինանսական ճգնաժամը, սպասելիքները մեծ են: Նախագահ Օբաման ընտրվեց “Այո, մենք կարող ենք” կարգախոսով, նրա նախընտրական ելույթներում ամենաշատ օգտագործվող բառերն էին “փոփոխություն”-ը և “հույս”-ը:

Անկեղծորեն հաջողություն եմ մաղթում ԱՄՆ նոր նախագահ Բարաք Օբամային, որպեսզի նա կարողանա արդարացնել իր հետ կապվող հույսերը:

Այս առթիվ ուզում եմ կիսվել գրականության 1992թ. Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Դերեք Ուոլքոթի Բարաք Օբամային նվիրված “Քառասուն ակր” բանաստեղծության (բնագիրն` այստեղ) իմ թարգմանությամբ: Ուշագրավ է, որ ընտրություններից երեք օր անց Օբամային լրագրողները բռնացրել էին` ձեռքին Ուոլքոթի բանաստեղծությունների գիրքը: Ինքն Օբաման ևս, ասում են, ուսանողական տարիներին բանաստեղծություններ է գրել, իսկ այժմ էլ խոստացել է Սպիտակ տանը պարբերաբար ընդունել պոետների և կազմակերպել պոեզիայի ընթերցանություններ:

More »

Tags: , , ,

Մտքեր-2008

Յուրաքանչյուր մարդ ինքն է որոշում, թե ինչ է ուզում հանդուրժել: Իր անհանդուրժողականությունը կարող է և արտահայտել հանրայնորեն: Եթե դրանից չի բխում սպառնալիք մարդկանց ֆիզիկական անվտանգությանն ու կյանքին` քրեորեն պատժելի արարք, հանցակազմ չկա: Դա օրինական է:

Petrossian

Ժողովուրդը չի կարդում, ժողովուրդը չի գրում, ժողովուրդը դադարել է մտածելուց, ժողովուրդը չի ցանկանում մտածել, ժողովուրդն իներտ է` ինետրությունը իմաստություն չէ: Ժողովուրդն ընտրակաշառք է ուտում: Պետք է ձևավորել հասարակական կարծիքի օրակարգ, պետք է քայլ առ քայլ վերստեղծել հասարակությունը:

Արամ

Այսօր ես տեսնում եմ, որ մարդիկ նեղացած են իշխանություններից: Չեմ ասի ժողովուրդը, բայց կասեմ` շատ ու շատ մարդիկ…

Observer

More »

Tags: , ,

Ձեռք մեկնենք մեր հարևաններին

քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների կոչը Թուրքիայի, Ադրբեջանի, Վրաստանի և Հայաստանի կառավարություններին

Վրաստանի պատերազմի արդյունքում Հարավային Կովկասի երկրները հայտնվել են նոր վտանգների ու մարտահրավերների հորձանուտում, որոնց պետք է հրատապորեն դիմակայել: Այս ճգնաժամի հետևանքով, որը չլուծված հակամարտությունների պատճառով տանում է դեպի  փակուղի, տարածաշրջանը զրկված է ապրանքափոխադրման կենսական երակներից մեկից: Սա հանգամանք է, որ խիստ մտահոգում է մեզ:

Այսօր Վրաստանով անցնող երկաթուղին գործնականում անօգուտ է՝ Գորիի մոտակայքում գտնվող կամրջի փլուզման հետևանքով, իսկ վերականգնման աշխատանքները տարբեր պատճառներով ձգձգվում են: Ստեղծված իրավիճակն ու դրա հետևանքները սպառնում են զրկել այս երեք երկրների մարդկանց իրենց հիմնարար իրավունքներից և ի դերև են հանում կայունության, անվտանգության և բարեկե­ցության նրանց հույսերը: More »

Tags: , ,

Ճամբարում

Մեքենան թեքվեց մայրուղուց և մենք հայտնվեցինք գյուղաքաղաքում: Ոչ շատ մեծ, արտաքինից լավ խնամված տների արանքներով ոլորվող փողոցները մեզ բերեցին այսպես կոչված՝ «փախստականների ճամբար»: Կանգ առանք անցակետի մոտ: Չէինք հասցրել դուրս գալ մեքենայից, երբ նկատեցինք ինքնավստահ քայլերով մեզ մոտեցող, ծառայողական պարտականություններն ակնհայտորեն լիարժեք տիրապետող և բարեխղճորեն իրականացնող ոստիկանին: Բարևներս առնելուց և մեր այդտեղ հայտնվելու բացատրությունը ստանալուց հետո նա մեզ ուղեկցեց ուղեփակոցից ներս:

Երևի թե «ճամբարի» մասին իմ նախատրամադրվածությունն էր հիմնական պատճառը, որ մեր առաջ բացված առաջին պատկերը զարմանք առաջացրեց ինձ մոտ: Մուտքի պարսպից այն կողմ կանաչ մարգագետինների մեջ, նոր ծիլերն արձակած ծառերի ճյուղերի արանքից երևում էին ճամբարի վարչական շենքերն ու կացարանները: Դեռևս վաղ առավոտ էր, և, երևի հենց այդ պատճառով, շուրջբոլորը հանգստություն էր տիրում: Մուտքի անցակետի մոտ խմբված էին մի քանի երիտասարդներ, որոնք ակնհայտ անհանգստություն պարունակող հայացքով շուրջ բոլորն էին ուսումնասիրում և սպասում ինչ-որ բանի: More »

Tag:

Խոսքը՝ բռնության մղիչ

Ավերիչ խոսքը երիցս արդյունավետ է, երբ կառուցվում է «Մենք-Նրանք» աստիճանակարգության հենքով: Հաջորդ քայլով մեծարվում է «Մենք»-ի արժեքը և փոքրացվում, անգամ ստորացվում «Նրանք»-ինը: Ապագա բռնությունների ներուժն սկսում է թափ առնել հենց այս կետից:

Հետո «Նրանք»-ը սկսվում է հաջողությամբ վերածվել ինչ-որ ամբողջի: Երբ «Նրանք» ոչ միայն ապամարդկայնացված են, այլև հաջողությամբ վերածված են «դրանց», զրկված են մարդկայնությունից, ամեն բան պատրաստ է բռնության ցանկացած տեսակի համար, և այդ բռնության մեղքը հետագայում դրվում է հենց զոհի վրա: Իսկ ավելի ուշ դա ամրապնդվում է «վտանգավոր դրանք» կատեգորիայով. «մակաբույծ» կամ «բակտերիա», ինչպես Հիտլերն էր բնորոշում հրեաներին, «դասակարգային թշնամի», ինչպես Ստալինն էր բնորոշում կուլակներին, «կատաղած շուն», ինչպես Ռեյգանն էր բնորոշում Կադաֆիին, «սատանա», ինչպես մեր որոշ լրատվամիջոցներ էին կոչում նախկին նախագահին, «թաթար մոնղոլներ», ինչպես մեր ընդդիմության վերնախավն էր կոչում դիմության վերնախավին (իմիջիայլոց այս վերջինը տաքսու վարորդների հարթությունում ընկալվեց որպես պիտակավորում մի ամբողջ ժողովրդի՝ տեղի տալով մտածմունքի, թե նախնական մտահղացումը հենց այդպիսինն էլ եղել է): «Ոչնչացումը» դառնում է հոգեբանորեն հնարավոր պարտականություն:

Հետո բավարար է առաջին բռնությունը: Այնուհետև բռնությունն ինքն է բռնություն ծնում` մասամբ վրեժի պարզունակ մեխանիզմի, մասամբ էլ այն իրողության պատճառով, որ բռնի գործողություններն օգտագործվում են բռնության հետևանքով առաջացած խղճի խայթից ազատվելու նպատակով:

Խոսքի «չափը ճանաչելը» դառնում է օրախնդիր:

Tags: , ,

Ոչ եմ ասում կուռքերին

Որտե՞ղ է վերջանում Հայրենիքը: Այնտեղ, որտեղ սկսվում է ուրիշի հայրենիքը: Այդ դեպքում արդյո՞ք իմ Հայրենիքի սահմանները կայուն անփոփոխ են: Ցավում եմ, շատ եմ ցավում` ոչ: Այսօր արդեն ոչ:

Ո՞վ է մեղավոր: Սա համարում եմ ամենաանտեղին ու ամենահիմար հարցն այս պահին: Իհարկե ես: Ես չպաշտպանեցի ԻՄ հայրենիքը, ես ԻՄ հայրենիքի մասը կորցրի:

Բայց ի՞նչ պիտի անեի ես իմ անպտուղ «գանդիականությամբ»: Հատկապես այն բանից հետո, երբ պատահաբար տեղեկացա Գանդիի կյանքի առանձին մանրամասներին, որոնք անընդունելի կամ առնվազն անհասկանալի են ինձ համար:

Չէ, կուռքեր չկան, չկան կուռքեր: Հատկապես պետք է վախենալ «կուռքերից»:

Ափսոս, ԻՄ կորուսյալ հայրենիք:

Tag:

Մահվան օղակ

Բարիները չեն կարող ստեղծել: Նրանք միշտ վերջի սկիզբն են, նրանք ոտնատակ են տալիս նրան, ով գրում է նոր արժեքներ նոր հուշամատյաններում: Նրանք իրենց են զոհաբերում ապագան, նրանք ոտնատակ են անում ողջ մարդկության ապագան: Բարիները միշտ էլ վերջի սկիզբն են եղել…

Ֆրիդրիխ Նիցշե
Ecce Homo

Ինչպիսի՜ հիմարություն: Այս գաղափարն ինքնին միշտ էլ եղել է, թեկուզև չգիտակցված: Պիտի պարզապես ծնվեր տաղանդավոր մեկը, ով կկարողանար մտքի տեսք տար և գրառեր այն, ինչն էսպես թե էնպես շարունակում է իր հաղթարշավը մարդկային ենթագիտակցության հարթակում:

Բարիները միշտ էլ վերջի սկիզբ են եղել… Այդ դեպքում ինձ չափից դուրս հետաքրքում է, թե ինչ ասել է «վերջ»: Միգուցե դա ամեն անասնականը կուրորեն յուրացնելու խելակորույս մղմա՞ն վերջն է, կամ էլ անընդհատ ու մշտապես կոկորդ կրծելու՞ վերջը: Մի բանում, սակայն, ավելի քան վստահ եմ` բարությունն անհույս պարտվել է մեզանում:

Ամենամեծ ցավն այն չէ, որ դա այդպես է: Ամենամեծ ցավն այն է, որ դա այդպես էլ լինելու է: Եվ մի համոզեք ինձ, որ եթե ամենքս մեր որդիներին ճիշտ դաստիարակենք, դա էլ կլինի միակ ճանապարհը: Մենք էս հողի վրա ոչ առաջին և, հուսամ, ոչ էլ վերջին սերունդն ենք: Բորենիությունը տիրապետել է, տիրապետում է ու կշարունակի: Եվ միշտ էլ կգտնվի մեկը, ով կկանգնի գրակապոցների վրա ու կպոռա «խեղդենք տականքներին»: Ու միշտ էլ կգտնվի մեկը, ով կհակադարձի. «Դե արի ասեմ»: Ու բորենին միշտ էլ ինքնազարգացման ճոխ հնարավորություններ կունենա մեզանում:

Tag:

Կտակ: Եթե մոմը սեղանի տակ չես պահում

< ?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> < !DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> Եթե մոմը սեղանի տակ չես պահում՝ աչք է ծակում: Եթե մոմը սեղանի տակ չես պահում, առավելևս՝ գործող նախագահի կամ անբան ընդդիմության՝ այն դատապարտում են մարելու: Եթե մոմը սեղանի տակ չես պահում, ուրեմն սիոնիստ ես, մասոն, հերետիկոս, աղանդավոր, կարևոր չէ՝ ով, բայց հաստատ մի ինչ-որ բան, թե չէ ինչու՞ մոմը սեղանի տակ չես պահում: Գիտությունն ուսանում է, որ մեռնող հասարակությունների միակ հրամայականն է՝ «եղիր այնպիսին, ինչպիսին մենք ենք, և մի ձգտիր ոչնչի, ինչը չի կարելի ուտել կամ խմել»: Ահա, այս երկաթյա տրամաբանությամբ զինված, մարիչները հոգու և գիտակցության մեջ մեխած՝ շուրջ բոլոր խավար եք տարածում և դեռ հրճվում՝ բա նա ինչու՞ մոմը սեղանի տակ չի պահում:

Ասված է. «մի փորձիր քո Աստծուն», բայց հաստատ մեզ համար չէ ասված, թե ոչ՝ երկու հազարամյակի ընթացքում գոնե մի կարճ ակնթարթ սթափության ու խոհեմության պահ կապրեինք, թե ոչ՝ ակադեմիական բարձունքի հասած տգիտությունը կցրվեր, և կկարողանայինք ըմբռնել, որ շարունակական աղետներից յուրաքանչյուրի ժամանակ հենց այն տասը լուսավոր մոմը չի հերիքել, որ երկինքն այս ժողովրդին ևս ապրելու արտոնություն տալու արդարացումն ունենար: Համազգային ինքնասպանության այս արմատավորված ավանդույթն արդեն անհաղթահարելի է թվում, իսկ հանգչող մոմերից բարձրացող ճիչը՝ հիրավի ձայն բարբառոյ… More »

Tag: