Երկու քայլ ետ, մեկ քայլ առաջ

(Սույ նհոդվածը հրապարակվել է Ինտերնյուս Հայաստանին պատկանող echannel.am սայթում 2007 թվականի մայիսի 20-ին )

Հետադարձ հայացք 2007 թվական

Այն, որ Հայաստանի միջազգային հեղինակությունը ընտրությունների կազմակերպման առումով մեկ քայլ առաջ անցավ, փաստ է: Նախորդ ընտրությունների համեմատ այս ընտրությունները որակապես նույնպես առաջընթաց կարելի է կոչել: Սակայն առջևում դեռևս կիլոմետրանոց վազքուղի կա:

Հայկական մշակույթում կատարելապաշտությունը գերիշխող դիրք է գրավում: Ցանկացած երևույթ, ինչքան ուզում է լավը լինի, արժանանում է քննադատության, քանի որ կատարյալ չէ: Արդյո՞ք հնարավոր է Հայաստանում իրականացնել լիարժեք ու կատարյալ ընտրություններ: Մինշանակորեն ոչ: Այնուամենայնիվ կարևոր է վերլուծել թերությունները, և դրանք դարձնել թիրախ: Ցավոք սրտի Հայաստանի «քաղաքական կառույցն» ավելի շուտ  կարելի է բնորոշել որպես կլեպտոկրատիա[1]: Այնուամենայնիվ, ընդհանուր այդ գնահատականի տակ թաքնված մանրամասների ուսումնասիրությունը կբացահայտի դրա իրագործման մեխանիզմները: Փորձենք գնահատել անցկացրած ընտրությունները ընտրական լիարժեքության որոշ չափանիշների լույսի ներքո:

 1. Մասնակցություն

 Նկարագրությունը

Թեկնածուների և ընտրողների ընտրության մասնակցությունը:

 Ախտորոշում

Հայաստանի քաղաքացիների արտասահմանում ապրող զանգվածին արգելվեց մասնակցել ընտրություններին:

Որոշ մեծամասնական թեկնածուներ, դատական կարգով կամ այլ մեխանիզմներով զրկվեցին ընտրության մասնակցելու իրավունքից: Պետք է նշել, որ 41 մեծամասնական ընտրատարածքներից 7-ում մեկ թեկնածու է եղել առաջադրված:

Ի լրումն նշենք, որ շատ երկրներում կիրառվող քվեարկող անձի մատի թանաքոտումը այդպես էլ չկիրառվեց, ինչը հնարավորություն է տալիս զրկել մեկ անձին մի քանի անգամ մասնակցվելու ընտրություններին:

Ողջունելի է ցուցակների ճշգրտմանն ուղղված ջանքերը:

 2. Նախապատվությունների ձևավորում ու արտահայտում

 Նկարագրությունը

Ընտրողին այնպիսի լիարժեք տեղեկատվության տրամադրում, որպեսզի նա ի վիճակի լինի սեփական դատողություններ անել և ցանկանա քվեարկել իր անկեղծ նախապատվությունների հիման վրա:

 Ախտորոշում

ա. արշավի լուսաբանումը մամուլով

Իրականացված մոնիտորինգները արդեն իսկ էական շեղում են բացահայտում` ցույց տալով, որ մամուլը նպատակային ազդել է ընտրողների նախապատվության վրա:

 բ. ֆինանսները

Արշավի ժամանակ ֆինանսական սահամանափակումները անկյունաքարային դեր են կատարում ժողովրդավարության և մարդկանց (խմբերի) հավասարության գործում: Եթե այս դրույթը չլինի, ցանկացած իշխանություն կվերածվի պլուտոկրատիայի[2]:

Այս ընտրություններում ամենից կասկածելին արշավի վրա ծախսված միջոցների հավաստիությունն է: Որքան էլ, որ ասվի, որ առկա են օրենսդրական բացեր և առկա է թերացում ֆինանսների վերահսկողության առումով, միևնույնն է, փաստը մնում է փաստ.  պաշտոնական հայտարարագրված միջոցներից դուրս վատնված միջոցները, լինեն դրանք բարեգործություն, ընտրակաշառք, թե այլ ծառայությունների ձեռքբերում, էականորեն ազդել են ընտրողների նախապատվության ձևավորման վրա:

 գ. ընտրակաշառք և այլ ճնշումների կիրառում

Այս տարրը չափազանց դժվար է բացահայտել, ինչպես և դժվար է բացահայտել կոռուպցիայի ցանկացած ձև. Բոլորը դրա մասին խոսում են, բոլորը դրա մասին գիտեն, սակայն փաստեր չկան: Պետք է նշել, որ այս ընտրություններում, այնուամենայնիվ, մի քանի փաստեր հնարավոր եղավ արձանագրել: Ընտրակաշառքը և ճնշումները պարունակում են կոռուպցիա երևույթին հարիր բոլոր տարրեը (դատական համակարգ, վախի մթնոլորտ, օրենքի գերակայության բացակայություն, հասարակության ուղղահայաց հարաբերություններ, մշակույթ, վստահության ու իրավագիտակցության պակաս և այլն): Կարելի է մեկ եզրակացություն անել, մամուլում հնչած թանկ գներով եթե հաշվենք, Հայաստանի իշխանությունը իմա Հայաստանի Հանրապետությունը կարժենա ընդամենը 40 միլիոն ԱՄՆ դոլար` $100 գին x 400,000 ձայն: Համեմատենք, որ խոշոր հարկատու Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը երկու անգամ ավելի շատ է հարկեր մուծել 2006 թվականին:

 դ. քվեաթերթիկների գաղտնիություն

Թերևս այս ընտությունների հիմնական զարգացումն արձանագրվել է գաղտնիության ապահովման առումով: Նախկինում կիրառվող բջջային հեռախոսներով նկարումը, ակնհայտ բաց քվեարկությունը, կամ նման այլ տեխնոլոգիաներ զանգվածաբար չեն կիրառվել:

 3. Վեճերի բողոքարկումը

Այն լիարժեք կարելի է համարել, եթե առկա է գործող դատական համակարգ, ողջամիտ պատժամիջոցներ և դրանց կիրառման հնարավորություն:

 Ախտորոշում

Որոշ անկյունաքարային դրվագներ այդպես էլ ընթացք չստացան, մասնավորապես, այն բողոքները, որ մի քանի կուսակցությունների պետք էր զրկվել գրանցման իրավունքից, քանի որ խախտել են քարոզարշավի ժամկետները և կանոնները: Ընդհանապես այս դաշտը ոչ միայն կանոնակարգված չէ, այլև պետական ինստիտուտները անզոր են դիմակայել այդ խախտումներին: Պարզապես պատկերացրեք հետևանքները, եթե ԿԸՀ-ը կամ ինչ-որ դատավոր հանկարծ կատարեր վերոնշյալ պահանջը:

Վերջաբանի փոխարեն. ընտություններից անդին

Կրկին հաղթեց օլիգարխիայի հետ դաշինք կազմած բյուրոկրատական ուժը: Ընտրություններում հաղթանակած ոչ օլիգարխաբյուրոկրատական քաղաքական ուժերը հինմականում կրելու են դեկորատիվ բնույթ և ի զորու չեն լինելու դիմակայել ՀԱՄԱԿԱՐԳԻՆ:

Պարտված կուսակցությունները դասեր կքաղեն և առավել խելամիտ ու զորեղ քայլերի կգնան: Սակայն, մինչ նախագահական ընտրությունների ժամկետի սղությունը և խառնակիչների առկայությունը խաթարելու է ուժերի կոնսոլիդացիային:

Հեղինակ՝ Աշոտ Խուրշուդյան

 


[1] Կլեպտոկրատիա – Պետություն, որի իշխանության ներկայացուցիչները ընդլայնում են անձնական հարստությունը և պաշտոնյաների ու իշխող դասի քաղաքական ուժը  բնակչության հաշվին

[2] Պլուտոկրատիա – պատմականորեն, պետություն, որի քաղաքական իշխանությունը պատկանում է օլիգարխիային

No Tags

9 Comments to “Երկու քայլ ետ, մեկ քայլ առաջ”

  1. Wallsandfloors said...
    January 19, 2015

    I have been exploring for a little for any high quality articles or
    blog posts on this kind of space . Exploring in Yahoo I eventually stumbled upon this web site.
    Studying this information So i am happy to express that I’ve a very good uncanny feeling I came upon just what I needed.

    I such a lot for sure will make certain to do not overlook this website and give it a look regularly.

  2. ботинки timberland said...
    August 6, 2015

    ботинки timberland покупать нужно осторожно и только в проверенных интернет магазинах, например тут http://www.new-j.ru/shop/brands/timberland/

  3. срочно выкупим авто said...
    November 4, 2015

    нужно срочно продать машину? http://www.xn—–8kccdeq7eews.xn--p1ai/ мы выкупим Ваш автомобиль в это же день! Звоните

  4. arlight.moscow said...
    November 11, 2015

    http://arlight.moscow/ интернет магазин светодиодной ленты

  5. скачать кс 1.6 said...
    February 24, 2016

    скачать кс 1.6 можно здесь: http://cs-game.su/

  6. скачать кс 1.6 said...
    March 27, 2016

    На сайте Вы можете скачать counter strike 1.6. (контр страйк) бесплатно и без регистрации через сайт, торрент, яндекс диск
    http://cs-game.su/

  7. скачать cs 1.6 said...
    April 21, 2016

    Ищите где бы скачать кс 1.6? Тогда Вы по адресу, у нас можно скачать counter-strike 1.6 Найти сервера cs 1.6 и многое другое.
    counter strike 1.6 original, скачать кс 1.6, скачать cs 1.6 бесплатно, скачать cs торрентом, download cs 1.6

  8. cs 1.6 на русском said...
    April 21, 2016

    Полностью русифицированный клиент Counter-Strike 1.6 основанный на последней steam версии. Убрали лишние файлы, теперь игра весит менее 200 мегабайт, содержит ботов zBot.

    http://cs-zip.ru/ – скачать cs 1.6 на русском

  9. Оригинальный клиент кс 1.6, основанный на последнем билде steam. Практически без изменений клиент был залит сюда. Было вырезано лишь привязку steam к аккаунту.

    скачать cs 1.6 бесплатно

Leave a Comment

*

*