Vox populi, vox Dei*

Սկսելով դատաիրավական բարեփոխումները` ի սկզբանե Հայաստանում նպատակ էր դրվել հասնել քաղաքացիաիրավական հարաբերությունների որակապես նոր, քաղաքակիրթ աշխարհին բնորոշ կարգավորման` ապահովելով գույքային շրջանառության մասնակիցների` սեփականատերերի իրավունքների ու օրինական շահերի պաշտպանությունը, նպաստելով ձեռներեցության զարգացմանը և ձեւավորելով գործարարության ավանդույթներ: Այս ուղղությամբ զգալի քայլեր կատարվեցին. սակայն այսօր փաստորեն ստեղծվել է մի իրավիճակ, երբ օրենսդրական դաշտի կայացումը մի շարք ասպարեզներում առաջ է ընկել առկա իրականությունից. բազմաթիվ ինստիտուտներին առնչվող իրավական կարգավորման մեխանիզմների առկայության պայմաններում դրանք դեռևս կյանքի չեն կոչվել: Իսկ պատճառներն այստեղ շատ են: Գործարար սովորույթների բացակայության հետ մեկտեղ մեր երկրում դեռևս անվիճելի իրականություն չէ օրենքների ու դատավճիռների գործադրումը և կատարման ապահովումը: Եվ սա մեղմ ասած:

Այս ամենի մեջ մենք պարզապես մոռացել ենք մի փոքր «դետալ»` հասարակությանը: Կայացնել ինստիտուցիոնալ դաշտը` նշանակում է յուրաքանչյուր գործընթացում մի կողմից հաշվի առնել հասարակական պահանջը դրա նկատմամբ, հնարավոր զարգացումները դնել այն հարթության վրա, որի նկատմամբ հասարակական հայտ է ներկայացված, մյուս կողմից` ապահովել հենց հասարակության ուղղակի մասնակցությունը դրանում: Հայաստանում չի հաջողվել մինչև այժմ հասարակությունը դարձնել իրականացվող բարեփոխումների մասնակից:

Փաստորեն խնդիրը ոչ միայն օրենսդրական դաշտի կայացման ու հասարակության ամենալայն շերտերի իրավական իրազեկության ապահովմանն է առնչվում, այլ նախ և առաջ համապատասխան ինստիտուտների, ասել է թե իրավական կանոնների և դրանց իրացումն ապահովող մեխանիզմների հասարակական պրակտիկայով ամրապնդման կարևորությանը: Այսինքն, մեր տնտեսության սուբյեկտների մոտ բազմաթիվ հիմնարար սկզբունքներ ու նորմեր դեռևս սովորույթի կամ անքննելի ավանդույթի կարգավիճակ չեն հասցրել ստանալ: Մինչդեռ փորձը ցույց է տալիս, որ շատ կատեգորիաներ, և հատկապես սեփականության անձեռնմխելիության գաղափարը, արևմտյան զարգացած երկրների քաղաքացիների գիտակցության մեջ ընդունվում է որպես աքսիոմ` ի սկզբանե տրված ճշմարտություն: Պատմությանը հայտնի են դեպքեր, երբ երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին անգլիացի օդաչուները հրաժարվում էին ռմբահարել հակառակորդի որոշակի տարածքներ` պատճառաբանելով, որ դրանք մասնավոր սեփականություն են: Այսպիսի օրինակները գալիս են բացատրելու այն իրողությունը, որ նշված երկրներում սեփականության իրավունքի ընկալումը հասել է ավանդույթի աստիճանի, ինչը, սովորաբար, նույնիսկ օրենքից առավել ինստիտուցիոնալ ուժ է պարունակում:

* (լատ.) ձայն բազմաց, ձայն Աստծո

Tags: ,

11 Comments to “Vox populi, vox Dei*”

  1. Sevak said...
    June 21, 2007

    Հարցերի նույն շրջանակի շուրջ բավական սկզբունքային ու ուշագրավ մի բանավեճի կարելի է ծանոթանալ այստեղ. http://artashes98.livejournal.com/12695.html

  2. Ruben said...
    June 22, 2007

    «Հայաստանում չի հաջողվել մինչև այժմ հասարակությունը դարձնել իրականացվող բարեփոխումների մասնակից»: Այստեղ տեղին է հարցնել` ինչու՞: Ինչու՞ հասարակությունը չի մասնակցում բարեփոխումներին: Միգուցե՞ չի ցանկանում: Քիչ հավանական է: Իսկ եթե ցանկանում է, ապա ինչպե՞ս կարող է դառնալ այդ բարեփոխումների մասնակիցը: Կարծում եմ հասարակությանը բարեփոխումների գործընթացում ներգրավելու գործում զգալի դեր պետք է խաղան հասարակական կազմակերպությունները: Նրանք պետք է հանդիսանան պետություն (բարեփոխիչ) – հասարակություն կապող օղակը: Նրանք պետք է բարձրացնեն հասարակությունում առկա խնդիրները, ներկայացնեն դրանք համապատասխան բարեփոխիչներին ու խնդիրների լուծման ներկայացված տարբերակները դնեն հասարակական քննարկման: Իսկ ինչ է կատարվում այսօր: Հասարակական կազմակերպություններն աճում են սնկի նման: Իսկ քանի՞սն են հանդիսանում կապող օղակ …..
    Ինչու՞ է մի շարք ասպարեզներում օրենսդրական դաշտն առաջ անցել իրականությունից: Որովհետև չկա հասարակության մասնակցությունը: Եվ ես համաձայն եմ Սևակի այն մտքի հետ, որ «խնդիրը ոչ միայն օրենսդրական դաշտի կայացման ու հասարակության ամենալայն շերտերի իրավական իրազեկության ապահովմանն է առնչվում, այլ նախ և առաջ … իրավական կանոնների և դրանց իրացումն ապահովող մեխանիզմների հասարակական պրակտիկայով ամրապնդման կարևորությանը»: Ինչ է կատարվում այսօր Հայաստանում: Շատ դեպքերում իրավական կանոնները մշակվում են` հիմք ընդունելով աշխարհի զարգացած երկրների փորձը, նրանց իրավական փաստաթղթերը, առանց գիտակցելու, որ թեև դրանք բավականին լավ մշակված և արտերկրում անշեղորեն կիրառվող փաստաթղթեր են, սակայն այդ աստիճանի են հասել տարիների ընթացքում իրականությանը համապատասխանեցնելու նպատակով իրականացված անընդհատ փոփոխությունների արդյունքում: Եվ հալած յուղի տեղ ընդունելով այդ փաստաթղթերը` մենք չենք ապահովում դրանց կիրառումը մեր հասարակության կողմից, քանի որ այս պահին դրանք չեն համապատասխանում մեր հասարակության պահանջներին և հետևաբար չեն կարող կիրառվել: Միացյալ Նահանգներում տնտեսական բնագավառին առնչվող ցանկացած փաստաթուղթ դրվում է հասարակական քննարկման: Եվ ոչ միայն իրենց երկրում, այլ նաև արտերկրում: Նրանք նախքան փաստաթղթի վերջնական ընդունումը հաշվի են առնում համայն աշխարհից ստացված առաջարկները: Ահա թե ինչը մենք պետք է ընդունենք, այլ ոչ թե պատրաստի փաստաթղթերը:

  3. Աշոտ said...
    June 22, 2007

    Ժամանակին, երբ չինովնիկ էի, իմ մոտ էլ կար Ռուբենի տեքստի առաջին մասում արծածված մտքերի նման մտածողություն: Այժմ, երբ լսում եմ նման մտքեր, չեմ կարող հանդուրժել և չեմ կարող չհակաճառել:
    Կա դատողություն, որ
    1. “հասարակությունը” չի հասկանում, և չի ցանկանում,
    2. մինչդեռ “բարեփոխիչը”` պետությունը, գիտի միակ ճշմարիտ ուղին
    3. հասարակական կազմակերպությունների դերն է դառնալ միջնորդ օղակ` պետության բարեփոխումների PR-շիկ, ու
    4. հասարակությանը բացատրի, սովորեցնի թե
    ա) ինչքան ճիշտ են մեր բարեփոխումները և
    բ) մի դիմադրեք դրանց

    Սա այն մոդելն է, երբ մեղքը գցվում է ժողովրդի վրա:

    Ռուբենը մի բանում ճիշտ է, հասարակական կազմակերպությունները հանդիսանում են իշխանության և հասարակության միջև կապող օղակ: Սակայն այդ կապը կարող է աշխատել միայն երկկողմանի: Եթե իշխանությունը հասարակական կազմակերպություններին չլսի, ներքևից վերև եկող տեղեկատվությունը արհամարհի և չցանկանա համագործակցել նրանց հետ, ապա հակառակը պահանջելու բարոյական իրավունքը չունի:

    Բերեմ օրինակներ: Կրթության ոլորտում կատարվել են բազմաթիվ “հասարակական” լսումներ, այն ֆորմատով, որ ուսուցիչները և տնօրենները գալիս և լսում են այն, ինչ արդեն նախապես որոշվել է և փոխելու մեխանիզմները բացկայում են: Ինչու՞: Որովհետև փոխել կնշանակե վերաբանակցել համաշխարհային բանկի վարկային պայմանագրի պայմանները:

    Այսօր, իհարկե, շատ են հասարակական կազմակերպությունները, անկապություններ նույնպես շատ են անում, սակայն գրանտների հաշվին իրականացնող ծրագրերի արդյունավետությունը բազմապատիկ անգամ գերազանցում է ՀԱՐԿԵՐԻ, գրանտների ու վարկերի հաշվին աշխատող պետական ապարատի գործունեության արդյունավետությանը:

    Ավելացնեմ նաև, որ այդքան շատ հասարակական կազմակերպություններ այս հարցում չունեն միասնական ռազմավարություն (և չեն էլ կարող ունենալ) ու շատ հաճախ հակասում ու չեզոքացնում են միմյանց արդյունքները: ի դեպ vox donor, ne vos populi

  4. nazarian said...
    June 22, 2007

    Yete hasarakutyan amenatarrakan iravunqner@ chen hargvum ishkhanutyunneri koghmic, ayn e` @ntrutyunneri mijocov ishkhanutyun dzevavorel, inchpes kareli e spasel vor hasarakutyun@ karogh e inch vor dzevov masnakcel hasaragargi dzevavorman@. Henc ayspisi irakanutyunn e vor kamac-kamac Hayastan@ dardznum e hetadem yerkir. Araj gnalu yev barelavvelu pokharen yete ayn het chi gnum apa teghum dopum e.

  5. Արտաշես said...
    June 25, 2007

    Զարմանալիորեն, այստեղ համաձայն եմ Նազարյանի հետ (զարմանալիորեն, որովհետև գրեթե երբեք մեր մտքերը չեն համընկնում՝ ուրիշ ֆորումներում):

    Ռուբենի գրառման վերջին մասը ՇԱՏ խելամիտ է և փաստորեն փոխում է օրենսդիր աշխատանքի ամբողջ հայեցակարգը. հոլանդերենից հայերեն ուղղակի թարգմանված օրենքը 99% հավանականությամբ չի աշխատի Հայաստանում: Կարծես թե դա պետք է որ ինտուիտիվ պարզ լիներ, բայց դոգմատիկ նեոլիբերալ մտածելակերպի պատճառով դեռ կան մարդիկ, որ զարմանում են, թե ինչու «Հայաստանում չի հաջողվել մինչև այժմ հասարակությունը դարձնել իրականացվող բարեփոխումների մասնակից» (չէ որ այդ «բարեփոխումները» մարդու տնտեսական բնույթից են բխում և նույն կերպով պիտի ընդունվեին և իրականացվեին Հայաստանում, Լեհաստանում և Զիմբաբվեում, ըստ Հայեկ-Ֆրիդմանական գաղափարական բոլշևիզմի): Կարելի էր զարմանալ (և զարհուրել) 1992-ին, բայց 2007-ին սա զավեշտական է հնչում:

    Ավելին, զավեշտական է հնչում «իրականացվող բարեփոխումներ» բառակապակցությունը: Հիշենք, որ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ռեժիմը բաձարձակ կերպով դավաճանեց և Հայոց պետությանը (կառուցելով մաֆիական-ավտորիտար համակարգ (որն և բարգավաճում է հիմա)՝ դեմոկրատիայի փոխարեն), և Հայոց հասարակությանը (գլխատելով վերջինիս, սկզբից օգտագործելով, հետո խաբելով ու հետո բիրտ ճնշելով, ինչն և շարունակվում է հիմա):

    Ներկա պայմաններում լրիվ համաձայն եմ, որ առնվազն անբարոյական է «մեղքը գցել ժողովրդի վրա» (Աշոտ), չնայած չեմ կարցում, որ Ռուբենը դա էր անում:

    Ստեղծված կրիմինալ-օլիգարխական համակարգում ի՞նչ քաղաքակիրթ ավանդույթների մասին խոսք կարող է լինել նույնիսկ: Հենց Սևակն է ճկուն կերպով (և ոչ առաջին անգամ) աշխատում արդարացնել անօրեն ռեժիմ(ներ)ը և մեղքը բարդել հասարակության վրա: Խնդրեմ, ուշադիր կարդացեք իր առաջին իսկ նախադասությունները.

    «Սկսելով դատաիրավական բարեփոխումները` ի սկզբանե Հայաստանում նպատակ էր դրվել հասնել քաղաքացիաիրավական հարաբերությունների որակապես նոր, քաղաքակիրթ աշխարհին բնորոշ կարգավորման` ապահովելով գույքային շրջանառության մասնակիցների` սեփականատերերի իրավունքների ու օրինական շահերի պաշտպանությունը, նպաստելով ձեռներեցության զարգացմանը և ձեւավորելով գործարարության ավանդույթներ: Այս ուղղությամբ զգալի քայլեր կատարվեցին…»

    Ո՛Չ, իրականում (և ոչ թե աչքին թոզ փչելու համար) այդպիսի նպատակ հենց սկզբից ՉԷՐ դրվել ՀՀՇ-ի ղեկավարության կողմից՝ երբ «հացի», «նավթի», «շաքարի» և այլնի «մաֆիաներն» էին կազմակերպվում, երբ «վաուչերների» ծիծաղելի փոքրիկ քանակով տակով էին արվում ձեռնարկությունները՝ իրենց ծանոթներին, երբ նոր «մասնավորեցված» արտադրություններում որևէ ներդրում անելու փոխարեն դրանք բառիս բուն իմսատով փռթվում էին և որպես մետաղի թափոն ծախվում պարսիկներին, և այլն, և այլն:

    Չի՛ կարելի… [ՈՒ չի կարելի դիմացինին հիմարի տեղ դնել:]

  6. Աշոտ said...
    June 25, 2007

    Սիրելի Արտաշես

    Թերևս ձեր արտահայտած շատ մտքերի հետ համաձայն եմ, նախկինում իրագործած սխալների Ձեր գնահատականի հետ նույնպես համաձայն եմ, սակայն որոշ հարցերում պետք է նշեմ, որ Ձեր սուբյետիվիզմը գերակայել է օբյեկտիվ գնահատական տալուց:

    Այսպես “դատաիրավական բարեփոխումները” Հայաստանում սկսել են 1998 թվականից, այնպես որ Լևոն Տեր Պետրոսյանի հետ առնչություն չեն կարող ունենալ: Մինչև 1998 թվականը Հայաստանում ուժի մեջ է եղել դեռևս ԽՍՀՄ օրենսգրքերը:

    Հաջորդ, ինչպես շատերս այստեղ համաձայնվում ենք, copy-paste սկզբունքով օրենքները աշխատել չեն կարող, ինչը նշանակում է, որ ընդունում ենք, որ կան երկրներ կամ միջազգային կառույցներ, որոնք դրդում են դա անելուն: ԵՎ դա այդպես է: Այնպես որ ինչպես մեղադրում եք “բարեփոխիչներին”, այդ մեղադրանքը անհրաժեշտ է նաև ուղղել նեոդասականները ներկայացնող միջազգային ինստիտուտներին: Իսկ միջազգային ինստիտուտները դժվար թե նպատակ հետապնդեին այն չարորությունների, որոնք դու նշում ես: Այնպես, որ ֆորմալ այդպիսի նպատանկեր դրվել են, գոնե միջազգայինների կողմից, պարզապես նպատակը և արդյունքը Սևակի նշած ավանդույթների չկայացման պատճառով իրարից էականորեն տարբերվեցին:

  7. Sevak said...
    June 25, 2007

    Արտաշեսի վերոգրյալ դիտարկումը պարունակում է երրորդ անձանց Անձնապես վիրավորելու ընդգծված բնույթ և, այդպիսով, խախտում է այս բլոգում քննարկումներին մասնակցելու խաղի կանոնները: Ես խմբագրում եմ դիտարկումը` ուղղելով Հանրապետության առաջին նախագահի ազգանվան մեջ արված տառասխալները:
    Մեծ հույս ունեմ, որ ապագայում կրկին ստիպված չեմ լինի կանգնել ջնջել-չջնջելու դժվարին երկընտրանքի առջև:

  8. Ruben said...
    June 25, 2007

    Հարգելիներս, ցանկացած քննարկում կատարելիս եկենք չմոռանանք, թե ով է հասարակությունը: Հասարակությունը դա մենք ենք` ես, դուք, մենք բոլորս: Մեղադրելով հասարակությանը, մենք նախ և առաջ մեղադրում ենք ինքներս մեզ: Զիջելով որոշումների ընդունումը ուրիշին, մենք դրանով իսկ, փաստորեն, հավանություն ենք տալիս նրանց գործողություններին, նույնիսկ եթե դրանք սխալ ենք համարում: Հետևաբար քննադատությունը պետք է նախ և առաջ սկսենք ինքներս մեզնից: Եթե խոսում ենք արդեն իսկ ձևավորված կրիմինալ-օլիգարխիական համակարգի մասին, եկեք նախ և առաջ քննադատենք մեզ: Ինչու՞ թույլ տվեցինք այսպիսի համակարգի ձևավորումը: Լավ, եթե խակ էինք, շատ բան չէինք հասկանում, ապա ինչու ենք հիմա լուռ ու մունջ ընդունում այս համակարգը:
    Կամ եթե չեն իրականանում մեր պատկերացրած բարեփոխումները, կամ մեզ հաշվի չեն առնում իրավական դաշտը փոփոխելիս, ինչու՞ ենք լռում:
    Մենք պետք է սովորենք նաև խնդիրներին նայել օբյեկտիվորեն: Եթե նախկինում տեղ են գտել սխալներ (և բնական է, որ պետք է լինեին, չէ որ «ով չի աշխատում նա չի սխալվում»), ապա օբյեկտիվորեն գնահատենք այդ սխալները և փորձենք շտկել դրանք:
    Այո, Աշոտ ջան, այսօր ոչ թե տեղի են ունենում հասարակական քննարկումներ, այլ կարելի է ասել հասարակական սեմինարներ, երբ արդեն իսկ պատրաստի, ընդունված նյութը ներկայացվում է հասարակությանը և բացատրվում թե ինչ պետք է անել: Այսօրվանից էլ կարող է կիրառվել հասարակական քննարկումների ինստիտուտը, եթե վերնախավը այդպիսի ցանկություն ունենա:
    Իսկ ինչ վերաբերում է պետական ապարատի գործունեության արդյունավետությանը, ես համամիտ եմ, որ այն շատ ավելի ցածր է հասարական կազմակեպությունների արդյունավետությունից: Ի՞նչն է պատճառը: Երևի թե որակյալ կադրերի պակասը, մոտիվացիայի բացակայությունը և այլն (կարծում եմ մենք հնարավորություն կունենան հետագայում քննարկել այս թեման):
    Համենայն դեպս, ես կարծում եմ, որ եթե իշխանության քաղաքականության կենտրոնում լիներ ժողովուրդը, ժողովրդի շահերը, մենք կկարողանայինք միջազգային կառույցների հետ համաձայնության գալ միջազգային ընդունված նորմերը ոչ թե միանգամից կիրառելու, այլ աստիճանաբար ներդնելու հարցում:

  9. Sevak said...
    June 25, 2007

    Արտաշես ջան,

    առաջին անգամ չէ, որ քո կողմից մեղադրվում եմ ինչ-որ «կռուգների» պաշտպանելու կամ արդարացնելու մեջ: Ցայսօր լուրջ չէի ընդունում մեղադրանքը, հիմա երևի ստիպված լինեմ պատասխանել, որ այսուհետ ավելորդ ստեղծագործական էներգիա չթափվի այս հարցի վրա:

    Խոսելով սեփականության իրավունքների լիիրավ պաշտպանվածության և համապատասխան հանրային պահանջատիրության կայացման կարևորության մասին՝ ես ամենևին էլ չեմ պաշտպանում բնակչության օլիգարխակլանային հերձատը մի քանի պատճառներով.

    - նախ այդպիսի մտադրություն ու մոտիվացիա չունեմ,
    - երկրորդ, նրանց սեփականության իրավունքները երիցս պաշտպանված են. պաշտպանված են «ախրաննիկներով», զենքով և այլն,
    -և վերջապես, նրանք ամենևին էլ չունեն նվազիս պաշտպանության կարիքը:

    Խոսելով սեփականության իրավունքների պաշտպանվածության կարևորության մասին, փորձում եմ հնարավորությանս շրջանակում նպաստել այն իրականության ձևավորմանը, որտեղ պաշտպանված կլինի սեփականության իմ իրավունքն, ասենք, իմ փոքրիկ բնակարանի հանդեպ, որտեղ չորսով դժվարությամբ ենք տեղավորվում, այն իրականության ձևավորմանը, որտեղ… չշարունակեմ, կարծես պարզ է։

  10. Արտաշես said...
    June 27, 2007

    Աշոտ, Ձեր երկու նկատարումների կարճ պատասխան.
    1) Որակական տարբերություն երկու ռեժիմների մեջ չկա՝ ըստ իս, ու հետևաբար էական չէ, որ անօրինական նախագահի օրոք են այսպես կոչված բարեփոխումները սկսվել, իսկ որի՝ շարունակվել: Ռեժիմների այդ սերտ կապը շեշտվեց իմ նախկին գրածում ևս, օրինակ՝ «մաֆիական-ավտորիտար համակարգ (որն և բարգավաճում է հիմա)» դարձվածքի մեջ:
    2) Միջազգային ինստիտուտները խորապես թքած ունենան, թե իրականում քո երկրում ինչ է կատարվում: Վառ օրինակ՝ IMF-ն ու WB-ն մի քանի տարի արդեն թութակի նման կրկնում են, որ Հայաստանը չտեսնված քաղաքականություն է տանում միայն այն պատճառով, որ իրենց գաղափարական նեոդասական մակրոտնտեսական գծին է հետևում: Մարդկանց աննախադեպ շերտավորումը, բարոյալքումը, հարյուր հազարների երկրից տարբեր պատճառներով հեռանալը, ինչպես նաև կառավարության կրիմինալիզացիան և տարբեր Դոդերի գերիշխումը իրենց իրականում ինչի՞ն է պետք:
    Էլ չասած, որ սկզբում հերիք էր “հակակոմունիստ” բառը արտասանել, և պարզորոշ կերպով քաղաքականացված IMF-ը ինչ խուժանության ասես սատար չէր կանգնի (Չուբայսի օրինակը Ռուսաստանում): Այսքանը:

    Եվս մի բան. ներողություն, Աշոտ, որ սխալմամբ ասացի, որ Ռուբենի Ձեր քննադատությունը՝ ժողովրդի վրա մեղքը գցելու կապակցությամբ, անտեղին եմ համարում: Իր հետագա գրառմամբ նա ամբողջությամբ վաստակեց այդ քննադատությունը. «Եթե խոսում ենք արդեն իսկ ձևավորված կրիմինալ-օլիգարխիական համակարգի մասին, եկեք նախ և առաջ քննադատենք մեզ:» WOW, ամերիկացին կասեր… :) «Այլընտրանքի» տղաների – միամիտ ասեմ, թե՞ մանկամիտ – կարգախոսներն է հիշեցնում:
    ———————————————————————-

    Սևակ, մայիսի 4-ին Դուք գրել էիք հետևյալը.

    “Դուք [երևակայական «քաղաքական գործիչն ու լավ հայը»] պնդում եք, որ պատրաստ եք «հանցագործ եղանակով կուտակած հարստությունն» առգրավել օրենքի սահմաններում… Կա՜նգ առեք, խնդրում եմ: … Յուրաքանչյուր իրեն հարգող տնտեսագետ Ձեզ կպնդի` սեփականության իրավունքներն անձեռնմխելի են, այստեղ է ցանկացած զարգացման կռվանը… Երևույթն այքան շատ եմ կարևորում, որ պատրաստ եմ բազմիցս կրկնել.

    «սեփականության իրավունքներն անձեռնմխելի են»,
    «սեփականության իրավունքներն անձեռնմխելի են»,
    «սեփականության իրավունքներն անձեռնմխելի են»: ”

    Էլի կարդացի ու էլի վրդովվեցի … ու ամաչեցի Ձեր փոխարեն:

    Իսկ այսօր Դուք, առանց աչքը թարթելու, պնդում եք, որ «ամենևին էլ չեք պաշտպանում բնակչության օլիգարխակլանային հերձատը»….. No further comment.

  11. Nathalie I. VOGEL said...
    June 30, 2007

    There are days I would give a lot of money just to understand one sentence of that language…Nathalie

Leave a Comment

*

*