ՀԱՄԱՌՈՏԱԳԻՐ | Ընտրություններ 2007. գեթ ոտնաչափ` ամենքից

Քայլ` հետքա՞յլ

Ինչպիսի՞ ընտրություններ ենք ուզում. ազա՞տ, արդա՞ր, թափանցի՞կ, իսկ միգուցե պարզապես պետք է օրինակա՞ն ընտրություններ ունենալ: Չէ՞ որ ինչպես չի կարելի մարդ սպանել, հարկերից խուսափել, կարմիր լույսի տակով անցնել, այնպես էլ չի կարելի ընտրությունները կանոնակարգող օրենսդրական դաշտի պահանջները խախտել: Հետևաբար հարկ է պարզապես խոսել այն մասին, որ մեզ օրինական ընտրություններ են հարկավոր:

Իսկ ո՞վ պետք է ապահովի այս կամ այն գործընթացի օրինականությունը: Նախ և առաջ պետությունը: Օրինական ընտրությունների ապահովման առյուծի բաժինը, փաստորեն, պետությանն է, քանզի օրինականության ապահովման գործառույթը պետությանն է: Այս դեպքում խոսքն իշխանության մասին է հենց, քանզի մեզանում իրողությունն այն է, որ պետությունը հենց գործող իշխանությունն է: Որքանո՞վ է պատրաստակամ և շահագրգիռ գործող իշխանությունը` մինչև վերջ ապահովելու օրինականություն այս ոլորտում և այս անգամ: Ցանկացած մեկի սեփականության իրավունքների անվերապահ պաշտպանվածության և իշխանության փոխանցման/հանձնման մեխանիզմի բացակայության, առանձին դեպքերում նաև իշխանությունը հանձնելուց հետո անձնական անվտանգության իրական երաշխիքների ինստիտուտի անկատարության պայմաններում, թերևս, այդ պատրաստակամությունն ու շահագրգռությունը բնականաբար ձգտում են զրոյի:

Ընդդիմությունն էլ գործառույթի իր բաժինն ունի: Շահագրգի՞ռ է այն այսօր. խոսքով` ակնհայտորեն այո: Իսկ գործով, կարծես, կաղում է. նախ, որովհետև իրապես անուժ է, ապա… բա «օրինական» ընտրություններում պարտվելուց հետո՞ ինչ պիտի բարձրաձայնել:

Արդյունքում ստեղծվել է մի իրավիճակ, որը, կարծես, բնական է դառնում, և անիվը պատմության` վերադառնում:

Օրինական ընտրությունների հնարավոր բլիթները

Ժողովրդավարական ընտրությունները կլուծեն բազմաթիվ խնդիրներ: Սա համընդհանուր ճշմարտություն է և ապացույցների կամ հիմնավորող թվարկումների կարիք առանձնապես չունի: Սա նաև իր որոշակի հավելումներն ունի այսօրվա Հայաստանի համար: Անընդհատ խորացող մեկուսացման, կամ մեկուսացման` տարածում գտնող ընկալման պայմաններում ժողովրդավարության որևէ նկատելի հաղթանակ կարող է ճեղքող մեխանիզմ դառնալ, նոր լույս բանալ թե՛ իրականության և թե՛ այդ իրականության ընկալման հարթություններում: Այն նաև հուսալքության` ամենատարբեր մակարդակներում նկատվող ալիքի վրա ինքնավստահություն կտա. ինքնավստահություն, որ ժողովրդավար ես: Սա պիտի որ շատ քաղցր զգացում լինի…

Հայտնագործություն արած չենք լինի, եթե պնդենք, որ գալիք ընտրությունների օրինական և օրինակելի անցկացումն ուղղակիորեն կանդրադառնա ԼՂ հակամարտության բանակցային գործընթացի վրա: «Կոնֆլիկտների հանգուցալուծում» խաղի համաշխարհային թատերաբեմում Հայաստանն այլևս պարտադրված է նժարին դնել ևս մեկ` ադրբեջանական նավթին հավասարակշռող գործոն: Իսկ բնությունը մեզ այստեղ այլընտրանք, թերևս, չի թողել: Նավթային Ադրբեջանին հակընդեմ հավակնություններով կարող է հանդես գալ միայն ժողովրդավար Հայաստանը. մեր օրերում, ցավոք, սա է դառնում միակ «պատմական ճշմարտությունը»:

Այսօր արդեն պարզ է նաև, որ գալիք ընտրությունները մեզ համար մի տեսակ ստուգարք են դառնալու: Ստուգարք, որով պիտի ճշգրտվեն ֆինանսական օգնության խողովակների հետագա տրամաչափերը: Անշուշտ կարող ենք պնդել, թե արտարժութային մուտքերի ձեռքին առանց այն էլ «կրակն ընկած» տնտեսության համար մի քանի փակվող ծորակները ոչինչ են: Մի քայլ առաջ նայողի համար, սակայն, սա «տափակ» է հնչում` ամենևին ոչ հավակնոտ:

Իսկ ի՞նչ անել…

Պատասխանողի կենսագործունեությունն է որոշում պատասխանների բազմազանությունը, որը, որոշակի ճիգերի դեպքում, կարելի է ամփոփել հետևյալ տարբերակներում.

ա. ոչինչ

Այո, ոչինչ չես անում: Թեև կույր ու խուլ չես, բայց հոգնել ես: Միաժամանակ կարողացել ես ստեղծել քո հարմարավետ պատյանը, որից դուրս իրականությունը քեզ այնքան էլ չի հուզում,

բ. բոյկոտել

Բոյկոտել բուն քվեարկության գործընթացը, որովհետև ընտրություն, որպես այդպիսին, դու արդեն չես կարող անել: Օրինական, իմա` ազատ, անկախ և թափանցիկ, ընտրություններ կարելի է իրականացնել այն դեպքում, եթե քեզ հնարավորություն է տրվում մինչև բուն քվեարկությունը հաղորդակից լինել ազատ ու անկախ արտահայտված տեսակետների, ակտիվ մասը լինել քաղաքացիական և քաղաքական գործընթացի, որտեղ բախվում են կարծիքներ, գաղափարախոսություններ և ոչ անհատներ: Նման գործընթաց Հայաստանում վաղուց չի եղել, իսկ քվեարկության ժամանակ խամաճիկի դերում հանդես գալու հեռանկարից կփրկի մի լուծում` բոյկոտել այդ նույն քվեարկությունը,

գ. անընդհատ և ամենուր բարձրաձայնել կեղծ ընտրությունների հետևանքների միասին

Թերևս ամենախրթին ու ամենաերկար ճանապարհը: Միևնույն ժամանակ միակը, որ կարող է ապահովել որակապես այլ արդյունք: Գիտակցու՞մ է արդյոք այսօր Հայաստանի յուրաքանչյուր քաղաքացի, թե կեղծված ընտրություններն ինչ տաշտակի առջև են իրեն կանգնեցնելու: Թերևս ոչ, որովհետև այս մասին սովորաբար լռում են: Դա չեն քննարկում: Ու գիտակից քաղաքացին խարխափում է անելանելիության մեջ` զգալով, որ ինչ-որ բան այնուամենայիվ այն չէ, բայց չկարողանալով անվանել այդ «ինչ-որ բանը»: Իսկ դրա անվանումը հստակ է` վտանգված արժեքներ, վտանգված անվտանգություն, անբեկանելի բևեռացում:

Հիմա եկեք ընտրենք ճիշտ տարբերակը:

Tags: ,

14 Comments to “ՀԱՄԱՌՈՏԱԳԻՐ | Ընտրություններ 2007. գեթ ոտնաչափ` ամենքից”

  1. Avetik Chalabyan said...
    February 24, 2007

    Dear friends of ICHD,
    Thank you for your thoughtful and emotionally colored brief. I suggest to add the third option, which is combination of short-term and long-term actions: in short term, vote for those forces, which are at least somewhat more progressive and committed to the nation (“azgain”), than the average of the political spectrum, so at list our voice is heard through a proxy, and in a long-term, roll the sleeves and build the political force, which will be the true bearer of modern Armeanian ideology. Otherwise, every “election” will indeed be the same. Sincerely yours,
    Avetik

  2. Armen G. said...
    February 24, 2007

    Dear ICHD,

    Great idea to have a blog on your site.

    Avetik jan, elections in Armenia has never been about giving a “proxy”, it has always been granting the “privilige” and having no control. There has never been the “agent-principle” relations, it has always been “I have the vote, I rule”. And if you do not give me the vote, I still rule!

    Our national ideology has always been the struggle and seeking help from big guys. modernizing it requires a lot of sacrifice. I do not see the martyrs, do you? Neither do I see ideologists

    The “burjuazia” is the bearer of the ideology, the ideology they have right now is “ joghovurdy vochkhari pes ban e, mi qich xot (kartofili serm) qic demy, inch uzes kani”.

    84 days to another frustration

    Best,

    Armen

  3. Irina said...
    March 1, 2007

    Dear ICHD,
    Thanks for this opportunity to express oneself!
    I have a couple of questions to address to our bloggers.
    I would very much like to take a look at the doctrine of that very “modern Armenian ideology” which Avetik mentions. What is it, really?
    I believe there is none. And that is the problem. Our politics, domestic politics primarily, forms around a person, not an ideology, its the so-called “personified politics” which serves towards the aggranizement of individual’s ego. This is an inherent problem. People, who engulf in such a fine art, as politics is, must realize that in order to create an ideology and have people adhere to it, one must detach him/herself from it, and be the follower of that ideology (just like everyone else) not its bearer.

    Another thing, that makes me so mad every time I hear this, and I hear this often. “Democracy is ways away … Armenians can’t have democracy…. it will take hundreds of years”… Why? Why in the world are we underestimating the potential of our people and our values to built a sustainable democracy where people will respect each other? It is always so easy to give up and say “oh well, this all sucks, I will just dig my head into the sand and life my little ostrich life”. Yes, that would be the option (a) from the options Paruyur offers us. What I choose is the hard way, looking straight at the dirty wind with the eyes wide open. The postive, optimistic ideologist as I am… often ridiculed, is perhaps the hardest stance one can take when assessing the harsh realities our country and our people are facing. But I choose to say no, I am not going to accept the false elections, no I am not going to be treated like an animal and be quiteted by some kgs of potatos (how sweet was that when the Guardian published an article titled “Potato Democracy”, and guess which country it was about?). I choose option number (b) to boycott, and continously boycott all the rubbish that we are fed and put into.
    Where it’s gonna lead us? I don’t know. I know though that we all need to take an action, instead of folding our hands and complaining all day long!
    Let’s not be frustrated in 80 or so days…. let’s be frustrated today, and try to do something about it!
    Best wishes to all,
    Irina

  4. Christina said...
    March 5, 2007

    Irina, I do share your call for action! Being a totally apolitical, but in no way an indifferent person all my life, today I’ve come to face the urgency of taking an action. Sometimes I think that ANY action that would cause even the slightest motion in this disgustingly long-dominating stagnation is worth the effort. I’ve been seeking for the answer to the question “What action shall I take?” for quite a while now. I’ve come to see the people who I believe to have the potential for a change to be really frustrated, still, there was considerable hesitation, or I’d rather say, strong reluctance to take an action. Why? These people are concerned about the outcomes: there is an absolute absence of trust in the final outcomes of their actions. There is no certainty that they will not become puppets in a bigger game yet another time. This reluctance keeps them away from any action, and by action I mean active civic participation.

    There is another group who claim, “I have not the slightest idea what the results of my action will be, but I need to act. Even if eventually I’ll come to realize that I’ve been manipulated, I won’t have any remorse, since I’ve acted for the sake of my children and I’ve acted with a clear conscience… Process is what I care about, since process rejects stagnation…”

    Where do I stand on this process-result dichotomy? I still have not decided. I can see the reason behind choosing option B. Still, I’m convinced that it is only a short-term solution (most immediate solutions tend to be short term, but they are necessary to survive;-)). It may or may not yield the results we’ve been looking for, but I think there are two things which we need to supplement this option with: 1) clearly stating WHAT we have done and WHY we’ve done it, using all possible channels, because eventually it may be interpreted as ‘a failure to appear at the election site’ and 2) complement the boycott with Option C: unawareness is the most serious threat to civic society…

  5. Avetik Chalabyan said...
    March 8, 2007

    Dear friends,
    Thank you for your multiple and highly charged responses. We can spend a number of days to comprehend the entire context of Armenian existence, and all the factors which led us to very peculiar way of power formation in contemporary Armenia. However, it for now it would suffice to know, that 2/3 of world countries have political systems which are equal or worse to ours, and the fortunate 1/3 have taken lots of efforts on many different levels to reach where they are. We have no other option than building our country through personal pain and sacrifice, apart from leaving it altogether, phisycally, mentally and emotionally. I do hope that each of you will find the strength to move along this path, and we collectively will bequeath a better country to our children. My best regards to all,
    Avetik

  6. Sevak Lalayan said...
    March 9, 2007

    Սիրելի Ավետիկ,
    ինչպես միշտ, քո եզրահանգումները շատ օբյեկտիվ են ու ընդգծված տրամաբանությամբ: Համաձայն եմ, որ ամեն առավոտ փողոց դուրս գալով Երևանում ու քեզ շրջապատողը մտովի Ֆրանսիայի հետ համեմատելով` հոգեկան հանդարտության տեսակետից ոչ մի լավ բանի չես հասնի ի վերջո և հարկ է ժամանակ առ ժամանակ հիշել նաև աշխարհի երկրների` քո նշած այն 2/3-ի մասին… Ինչպես ասում են` սև սրտի մխիթարանք:
    Համաձայն եմ նաև, որ այն մնացյալ 1/3-ն ամենին հասել է ընդգծված ջանքերի, անձնական ցավի ու զրկանքների հաշվին: Սակայն ի՞նչ անել տարիներ ձգվող այն իրողության հետ, երբ զրկանքները դառնում են ինքնանպատակ, անձնական ցավը` չիմաստավորված, իսկ ջանքերը` ցաքուցրիվ ու անհեռանկար:
    Միգուցե պարզապես սկսել խաղալ խաղի ընդունվա՞ծ կանոններով…
    Սևակ

  7. Արամազդ said...
    March 15, 2007

    Ուղղակի ցանկացա ողջունել բլոգի ստեղծումը. համոզված եմ, որ կարող ուժեր կմիավորվեն ձեր շուրջը։

    Բարի ճանապարհ՝ ի նպաստ Հայաստանի Հանրապետության ու նրա քաղաքացու։

    Արամազդ

  8. Sergey said...
    March 16, 2007

    Прежде всего хотелось бы поприветствовать инициативу.Молодцы и спасибо, давно пора было создать площадку на которой мовно общаться без стеснения не быть понятым (блог)…
    Что же касается вопроса выборов… Здесь нет и не может быть однозначной позиции относительно того что же ждет нас в мае.Как показала история в Армении невозможно со стопроцентной точностью прогнозировать развитие ситуации, а тем более сейчас когда идет явный перераздел сфер влияния и беспрецедентная “борьба за голоса избирателя”.
    А сравнивать народ Армении со стадом которому нужно только вовремя подавать корм (в каком бы то ни было виде – семена картофиля, мука и т.д.), по крайней мере не то что не этично, а смахивает на гипертрофффированное самобичевание. Здесь стоит оссобенно остановиться на роли так называемых “пастухов”, я имею ввиду уже замусоленные термины – ЭЛИТА и ЛИДЕ

  9. Armen G. said...
    March 20, 2007

    Sosed iz gluxogo sela, dumayu, ne nujdaetsa v tom chtob kto-to emu obyasnil chto delat’ pered tem, kak nachnyot sverkat’ kupyura v 5000 dram. Sosed iz gluxogo sela znayet na svoyom mnogoletnem opyte, chto gosudarstvo armyanskoe eshe nikogda ne zabotilos’ ni o sosede, ni o ego semye. Armyanskiy krestyanin vsegda byl odin protiv prirody, odin protiv goloda i nujdy. I esli raz v 5 let kakoy-to brito-tupo-golovyj reshil emu zaplatit za golos, kotoryi vsyo ravno by otobrali u nego, on zaberyot eti den’gi daje i ne zadumyvaias’- eti neskolko sekund xozyajskogo ‘blajenstva’ mogli by emu oboytis’ v paru detskij sapogov

    I voobshe, tak uj slojilos’ chto sela nashi, xotya zabytie nagluxo, vsegda “golosovali” za pravitel’stvo. Menya bol’she bespokoyat te “intelligenti” kotorye prodayut svoyi golosa vo vmenyaemom sostoyanii, i soznatel’no. Esli yerevan, gyumri, vanadzor, kapan, i drugie goroda progolosuyut za Serja s Tsarukyanom, to nam i uj klizma ne pomojet.

    Strana naxoditsa v lapax kriminala, oglyanites vokrug, kto nami rukovodit? Na lyubom urovne vlastvuyut avtoritety. ETO TE avtoritety kotorye v detstve uchilis s nami no ne v klasse, a pod stenami shkol, te kotorye esli i popadali v VUZ-i, to probivalis’ ne mozgami, a den’gami. To je samoe delayut ix synovya.

    A my vsegda byli i ostanemsya molchalivymi i bezlikimi svidetelyami i odobritelyami bespredela.

  10. Sergey said...
    March 21, 2007

    ну я бы так однозначно не стал бы клеймить всех и вся…
    стоит призадуматься над тем не кто и как продает свои голоса, а как сделать так чтобы продажа голоса стала если уж не невозможной то хотябы до такой степени постыдной, чтобы (как вы их называете интеллллллллигенты) хорошенько призадумались, а стоит ли это делать!
    А так же к вопросу о клизмах, вам не кажется что клизма в армянской действительности давно устаревший инструмент политического регуллирования? И вообще нет уже того “верха” который мог бы поставить клизму разбаловавшимся руководителям

  11. Armen G. said...
    March 21, 2007

    Imenno tak narod otdaval golosa v 1996-om, 1998-Om, 2003-em, i imenno tak budet v 2007om. Te sily kotorye otobrali u naroda pravo na svoyo budushee v 1996om, stali jertvami v 2003-m, i mne ni chutochku ne jalostno. Vmesto togo chtob v svoyo vremya uvajat’ volyu naroda, oni podchinili narod svoey voli. A chem nyneshnie xuje? Da ni chem!

    Nedavno razgovarival s drugom, rukovoditelem kompanii, kotoryj obuchalsya v shtatax, jivyot-rabotaet v Yerevane, umnyj paren’, intelektual. a kajdoe slovo Dod da Serj, u Doda eto est’, on kupil vot eto, ob’ezjaet na takoj tachke, Nemec kupil to, syo… kto-to kupil Prado, drugoj` dom. Kto geroi nashix razgovorov? Kto dumaet o gluxoselchanine? Vot nashyolsa odin, Karapetych, za nego i selchane budut chestno golosavat’ za budushee svoix detey!

    15 let my to i delo slushaem po TV kak kto-to otpravil v Armeniyu gumanitarnuyu pomosh, kakoy-to dobryj dyadya otremontiroval tualet komu-to. Tak i vyrosli s vytianutimu dlya podachki rukami.

    Strana naxoditsa v sostayanii politicheskogo daltonizma: vsyo pokryto zelyonym i belym. est’ dengi, uvajayut, daje esli kriminal… nekogo vinit’ krome samogo sebya.

    A na vopros “chto delat”, uvajaemyj Sergey, vsegda naydyotsa dyujina umnyh otvetov. Ne vsyo tak prosto!

    I voobshe, kto skazal, chto tomu je avtoritetu-rukovoditelyu sud’ba strany bezrazlichna? Emu kak-raz nebezrazlichna, potomu chto on jivyot po drugim zakonam, on znayet, chto eslii voruesh, to vsegda pridet drugoj, i razvoruet u tebya. Poetomu on daet vsem voram kusochek xleba, i derjit vlast krepko v rukax.

    Dlya nego net jizni vne Armenii, tam, za rubejom, ego nikto ne paimyot, on tam pogibnet. Tak chto, oni vsegda budut ryadom.

    A strax, klizma i den’gi – eto vechnye politicheskie kategorii. Tol’ko v normal’nyh stranax i obshestvax strax utrirovalsya v uvajenie na pravo cheloveka, a klizma – v glavenstvo zakona (rule of law).

  12. Sergey said...
    March 23, 2007

    Я полностью с вами согласен Севак и Армен.
    Но уважаемый Армен вам не кажется. что постояным недовольством и ничегонеделанием мы с вами ничего и не добьёмся???
    Народ недовольный сложившейся ситуацией, не только не должен сидеть сложа руки, но и просто обязан взять в эти самые руки что-нибудь поувесистей (кирпич,лопату ну или последнее издание конституции на крайний случай) и отходить нерадивых исполнителей своей воли!!!
    К вопросу о том кто купил, как купил и на какие доходы, не наше это дело, но армяне народ наделённый неимоверной любознательностью и завистью. Неужели вы так же будете винить тех кто обсуждает Мадонну или Бреда Питта :)
    А подачки в виде гуманитарной помощи действительно до неимоверной степени развратили наше общество, но что поделаешь когда было трудно нельзя было не брать, а сейчас трудно отвыкать. Но надо надо слазить с этой иглы гранто и гуманитарной зависимости!!! И только это позволит создать в стране здоровый климат не только в области экономики, но и в головах людей.
    Касательно главенства закона и прав человека, нет и не будет его в Армении пока мы не станем за него бороться!!! А начинать надо, станет поздно и безвозвратно!
    так давайте же вместе и начнем. Не будем давать взятки (и брать тоже), будем платить налоги И ГОЛОСОВАТЬ НА ВЫБО

  13. Armen G. said...
    March 23, 2007

    Uvajaemyi Sergey,

    Vremena kirpicha i lopaty, briketov u bulyjnikov proshli. Nel’za borotsa vsyu jizn’. Zamette pojaluysta, chto Arshak Sadoyan i emu podobnye vechnye
    ‘borci-oppozicionery’ uje ne v mode. Den’gi, jizn, nujda i zdravyj smysl vytesnili opoziciu. Narodu nujno drugoe, narodu nujno jit’ dostojno posle 20 let bor’by s vneshnimi i vnutrennimi vragami. U A. Meschian-a est’ talantlivye strochki “ Kyanqy animast imastazrkvum e, erb veracvum e anverj payqari. Payqarn el, avagh, imastazrkvum e, erb veratsvum e kyanqi imasti”.

    A samoe glavnoe, romantizm 20-ogo veka ne vernut’. Nu i slava Bogu. Teper’ prishlo vremya rabotat’, a ne vosstavat’. Ves’ mir dvijetsa vpered, a my vsyo eshe dumaem o podachkax, semyan kortofeli, tuki tel-e i chestnyh vyborax. Eto vsyo doljno bylo byt’ delom proshlogo. Vot chto menya besit.

    A nashi rukovoditeli vmesto togo chtob nauchitsa chemu-to xoroshemu za rubejom, tratyat milliony dollarov v casino. Nedavno chital statyu iz pechati francuzkoj diaspory, naskol’ko oni byli shokirovany, kogda uznali, chto vo vremya nedavnego visita vo Franciyu, armyanskay delegacia (nerarjal mi qani naxararneri) potratili poryadka 2mil dollarov v kazino pod gorodom Nice-i. Nu i pravilno, ne nashe eto delo! Ne nado zavidovat’! A lyubopytstvo mojet pagubno otrazitsa na nashem pul’se!

    Budem dalshe golosovat’. I vyberem dostojnogo, kak vsegda.

    Lutsumy vorn e? hamozvats ev hamdzayn em vor lutsumy miasnakanutian ev hasarakakan aktivutian mej e. Bayc yntrutiunic-yntrutiun che vor petq e aktivanal, ev elqy misht che vor heghapoxutiunn e…

  14. Sergey said...
    March 24, 2007

    И опять я соглашусь с вами уважаемый Армен только отчасти.
    Что значит нельзя бороться всю жизнь?! А длячего тогда жить? Жизнь к сказал не менее известный автор прозаик “ЖИЗНЬ ЭТО ПОСТОЯННАЯ БО

Leave a Comment

*

*