Մահվան օղակ

Բարիները չեն կարող ստեղծել: Նրանք միշտ վերջի սկիզբն են, նրանք ոտնատակ են տալիս նրան, ով գրում է նոր արժեքներ նոր հուշամատյաններում: Նրանք իրենց են զոհաբերում ապագան, նրանք ոտնատակ են անում ողջ մարդկության ապագան: Բարիները միշտ էլ վերջի սկիզբն են եղել…

Ֆրիդրիխ Նիցշե
Ecce Homo

Ինչպիսի՜ հիմարություն: Այս գաղափարն ինքնին միշտ էլ եղել է, թեկուզև չգիտակցված: Պիտի պարզապես ծնվեր տաղանդավոր մեկը, ով կկարողանար մտքի տեսք տար և գրառեր այն, ինչն էսպես թե էնպես շարունակում է իր հաղթարշավը մարդկային ենթագիտակցության հարթակում:

Բարիները միշտ էլ վերջի սկիզբ են եղել… Այդ դեպքում ինձ չափից դուրս հետաքրքում է, թե ինչ ասել է «վերջ»: Միգուցե դա ամեն անասնականը կուրորեն յուրացնելու խելակորույս մղմա՞ն վերջն է, կամ էլ անընդհատ ու մշտապես կոկորդ կրծելու՞ վերջը: Մի բանում, սակայն, ավելի քան վստահ եմ` բարությունն անհույս պարտվել է մեզանում:

Ամենամեծ ցավն այն չէ, որ դա այդպես է: Ամենամեծ ցավն այն է, որ դա այդպես էլ լինելու է: Եվ մի համոզեք ինձ, որ եթե ամենքս մեր որդիներին ճիշտ դաստիարակենք, դա էլ կլինի միակ ճանապարհը: Մենք էս հողի վրա ոչ առաջին և, հուսամ, ոչ էլ վերջին սերունդն ենք: Բորենիությունը տիրապետել է, տիրապետում է ու կշարունակի: Եվ միշտ էլ կգտնվի մեկը, ով կկանգնի գրակապոցների վրա ու կպոռա «խեղդենք տականքներին»: Ու միշտ էլ կգտնվի մեկը, ով կհակադարձի. «Դե արի ասեմ»: Ու բորենին միշտ էլ ինքնազարգացման ճոխ հնարավորություններ կունենա մեզանում:

Tag:

16 Comments to “Մահվան օղակ”

  1. Observer said...
    March 30, 2008

    Սեւակ – հուսահատեցնող բաներ ես գրում :( Հիմա քո առաջարկն ինչ է. բոլորս մեր զավակներին որպես բորենի դաստիարակենք, որ հարմարվե՞ն ես հասարակությանը

  2. Petrossian said...
    March 30, 2008

    Կեցցես, Observer! Վստահ եմ, որ Սևակն իր երեխաներին բորենի չի դաստիարակելու, խոսում է, էլի…

    Սևակ, կարճ եմ կապում.
    Սխալդ` “տականքի” ու “տականքի խեղդելու կոչողների” միջև հավասարության նշան դնելն է: “Խեղդենք տականքներին” պոռացողները պարտադիր չէ, որ բորենիներ լինեն. կարող են լինել, կամ էլ, ավելի ուշ դառնալ բորենիներ, բայց պարտադիր չէ: Իսկ տականքի բորենիությունը անզեն աչքով երևում:
    Հետաքրքիր է, չէ, երբ մարդիկ վախենում են փողոց անցնել, երբ շատ կոնկրենտ մեքենա են տեսնում, իսկ այդ մեքենայի վարորդի հորեղբայրը պատասխանում է. “Փաստեր բերեք”? Ազգականների հանդեպ նման ջերմ վարաբերմունքը գովելի է, սակայն ոչ ուրիշների հաշվին…
    Իհարկե, մարդը պիտի նեղանա, երբ իր եղբորորդիների, կամ եղբոր մասին անդուր բաներ են ասում, առավել ևս գեղեցիկ է հնչում ուրիշների եղբայրների մասին բան չասելը:
    Սակայն, այն հարցը, թե ինչպես 1-2 տարում Հարավային Ռուսաստանից Երևան տեղափոխված վարրորդը դիզեց Հայաստանի ամենամեծ հարստություններից մեկը` դեռ մնացել է անպատասխան:
    Եկեք ախտորոշենք` ով է բորենին? Այս իրավիճակում այդ հարցը տվողը, թե հարցին պատասխանելուց ասպետորեն խուսափող նախագահի թեկնածուն?

  3. Sevak said...
    March 30, 2008

    Լավ մի՞թե պարզ չի, որ խոսքն ուրիշ բանի մասին է: Իմ ու քո մասին է: Բոլորիս մասին է: Մարդու մասին:
    Մինչև ե՞րբ կարելի է կանխադրված ասելիքն ասել, որպեսզի դառնալ առաջարկվող թեմային: Կսպասեմ, իհարկե՛ կսպասեմ:
    Ամենաանտեղին ու հիասթափեցնող հարցը, որ կարող էր, ըստ իս, հնչել այստեղ «ո՞վ է բորենին» հարցն էր: Ու հնչեց: Իսկ ես՝ ոչ մոդայիկս, անխելքաբար խոսում էի մեր միջի բորենու մասին: Իսկ ինձ՝ ոչ մոդայիկիս, չգիտես ինչու հուզում էր մեր միջի բորենին:

    Սիրելի Observer,
    խնդրում եմ վերընթերցել որդի դաստիարակելու հատվածը: Այնտեղ իրականում ասվում է, որ մեր զավակներին ճիշտ դաստիարակելը չի կարող լինել միակ ելքը, որովհետև մեզնից առաջ էլ շատ սերունդներ նույնկերպ են շարժվել, բայց արդյունքն ինչ-որ շատ տեսանելի չի: Այլ բան է պետք: Չեմ կարծում, թե էլի Գանդի կծնվի: Այլ բան է պետք:

  4. Petrossian said...
    March 31, 2008

    Չէ, պարզ չի, քանի որ ես ու դու վերջին տաս տարիների ընթացքում չենք վարել Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության, ներքին գործերի, ազգային անվտանգության նախարարների պաշտոնները և, դրան զուգահեռ, ինչ որ պատահականությամբ քո և իմ եղբայրները չեն դարձել Հայաստանի ամենահարուստ մարդկանցից մեկը: Իսկ նրանը՝ դարձել է: Ես ու դու շատ թերություններ կարող ենք ունենալ, սակայն դրանցից ոչ մեկն այդքան ակնբախ չի: Եթե կոռուպցիայի օրինակ է պետք՝ սա է: Յուրաքանչյուր մարդ պիտի պատասխան տա իր չափով, սակայն ես և այդ մարդը, դու և այդ մարդը՝ չենք նույնանում: Կարող է ինքն էլ է մարդ, հայ, գիշերները վատ է քնում, գլուխը ցավում է և այլն… Պատրաստ եմ հավատալ, որ խիղճ ունի, որն իրեն կարող է տանջել… Բայց ես ու դու մի կողմում, իսկ ինքը՝ մյուս, ինչպես ասում են Օդեսայում – две большие разницы…
    Ես չեմ ուզում, որ իմ երկիրը լինի նրան պատկանող “ՀՀ” ՓԲԸ…
    Պատաստ կլինեի էդ ամեն ինչի վրա աչք փակել, եթե տեսնեի, թե ինչ-որ քայլեր են ձեռնարկվում: Սակայն տեսնում եմ հայտարարված բարի մտադրություններ և դրան զուգահեռ իրականացվող բռնություններ, որոնք ջրում են այդ հռչակված մտադրությունները անկեղծ գնահատելու որևէ հնարավորություն:
    Բա էլ ինչի մասին խոսենք? Ավելի կարևոր հարց կա Հայաստանում? Ասա!

  5. Sevak said...
    March 31, 2008

    Ուրեմն լսիր Պետրոսյան,

    էտ ինչ-որ դու հիմա “լուրջ վերլուծության” անվան տակ փորձում ես կապել մեր ջանին, մենք արդեն երեք ամիս է լսում ենք առնվազն տաքսի նստելուց սկսած: Տեղեկացնում եմ, այսօր Հայաստանում նման եռանդուն գոչյուններով հանդես գալն արդեն ամենևին էլ քաջության նշան չի, դա ուղղակի սովորական է:

    Կարծում եմ` դու շատ լավ գիտես ինչի համար է այս բլոգը: Մեկ անգամ ևս հորդորում եմ այստեղ հրաժարվել հոդաբաշխ վկայակոչությունների ոճից ու փորձել վերլուծել երևույթները: Ես չեմ հորդորում բարձրաձայն չմտածել տարբեր մարդկանց մոտ խղճի առկայության կամ դրա բացակայության մասին, բայց, Աստծո սիրուն, ո՛չ այստեղ, եթե դա վերլուծական կամ քննարկման նպատակադրմամբ չի առաջնորդված: Ես չեմ հասկանում ի՞նչ իմաստ կա կարատեի մրցումներ նախաձեռնել մի վայրում, որտեղ մարդիկ սովորաբար հավաքվում են խաչբառ լուծելու: Մի՞թե մենք բոլորս այդքան հեռուն ենք գնացել միմյանց չհարգելու այս տիրապետող մթնոլորտում:

  6. Արամ said...
    April 1, 2008

    Սևակ
    +1

  7. Petrossian said...
    April 1, 2008

    Խաչբառ լուծողներ,
    “+1…”? – շատ ծանոթ է, եթե խաչբառ լուծելու լինեի՝ կգրեի “Նիկոլ”

    Լրացուցիչ հարցեր խաչբառ լուծողների համար, համարենք սա իմ ներդրումը խաչբառագործության այս ակումբի գործունեությանը.
    1. Արդյո՞ք լեգիտիմ է Հայաստանի Հանրապետության ներկայիս իշխանությունը:
    2. Արդյո՞ք կարող է այդ իշխանությունը կառավարել մի երկիր, որի քաղաքացիներն այդ իշխանությունը ծաղրում ու ատում են:
    3. Եթե մի երկրում ժողովուրդն իշխանությանն ատում է, ապա ի՞նչ է պետք անել: Միգուցե՝ իշխանությունը փոխե՞լ: Կա՞մ էլ` ժողովուրդը: Երրորդ տարբերակ տեսնո՞ւմ եք:
    4. Կա՞ն արդյոք մարդիկ, ում ճակատին գրված է, որ իրենք մշտապես պիտի լինեն նախարար, վարչապետ, նախագահ… Թե կարելի՞ է նաև լինել խառատ, գիտաշխատող, թոշակառու, հետո՝ նախագահ, հետո՝ թոշակառու, կամ գիտաշխատող…
    5. Ի՞նչ պատճառներ են հանգեցրել այդ իրավիճակին:
    6. Որքա՞ն ժամանակ կարող է շարունակել այս իրավիճակը:

    Սպասում եմ խաչբառների…

    Հ.Գ. Սևակ, գոնե շախմատ խաղալ սովորեիր էս վերջին ամիսների ընթացքում… թե չէ էդպես մինչև վերջ մանր խաչբառներից դուրս չես գա…

  8. Sevak said...
    April 2, 2008

    Ուշացած «մարգարեությունը» ծիծաղելի բան է:

    Տեսնես աշխարհում շա՞տ է տարածված իրողությունը, որ ազգի ամեն ներկայացուցիչ կարող է վեր կենալ ու ամբողջ ազգի անունից խոսել:

    Ես արդեն դադարել եմ հավատալ, որ մենք ի վիճակի ենք մի օր վերջապես հասկանալ, որ պետք չէ գրոհել միտքն արտահայտողին, այլ պետք է գրոհել միտքը:

    Նախորդ comment-ը գրելիս ավելի քան համոզված էի, որ «կհասկացվի» միայն նախավերջին նախադասությունը: Ափսո՜ս, ճիշտ էի:

  9. Աշոտ said...
    April 2, 2008

    Petrossian ջան

    Թեման շատ բարդ է, թեպետ, եթե ուզում ես պարզեցնել, կարող եմ Շարիկովին ցիտել.

    “Да что тут предлогать, взять все, да и поделить … да какой тут способ, дело нехытрое”

    Ցավոք սրտի ամեն ինչ ուզում են պարզեցնել, իսկ քաղաքականության քննարկումները իջել են/իջեցրել են կենցաղային մակարդակի:

    Քանի որ քո հարցադրումները ռադիկալ բնույթի են, կպատասխանեմ կարճ:

    1. Արդյո՞ք լեգիտիմ է Հայաստանի Հանրապետության ներկայիս իշխանությունը:
    –Այո, կլասիկ Վեբերյան սահմանմամբ այն լեգիտիմ է—

    2. Արդյո՞ք կարող է այդ իշխանությունը կառավարել մի երկիր, որի քաղաքացիներն այդ իշխանությունը ծաղրում ու ատում են:

    —Այո, ԱՄՆ-ն այդ օրինակն է: Popular Vote-ը և ընտրության արդյունքները կարող են ծայրահեղ միմյանցից տարբերվել—

    3. Եթե մի երկրում ժողովուրդն իշխանությանն ատում է, ապա ի՞նչ է պետք անել: Միգուցե՝ իշխանությունը փոխե՞լ: Կա՞մ էլ` ժողովուրդը: Երրորդ տարբերակ տեսնո՞ւմ եք:

    —Ռադիկալ մոտեցումներ չեմ ընդունում, հավերժ հեղափոխություններ չեմ սիրում, հուսով եմ Լատինական Ամերիկայի փորձն ել ինձնից լավ գիտես: Երրորդ տարբերակ կա: Պետք է դա քննարկել—

    4. Կա՞ն արդյոք մարդիկ, ում ճակատին գրված է, որ իրենք մշտապես պիտի լինեն նախարար, վարչապետ, նախագահ… Թե կարելի՞ է նաև լինել խառատ, գիտաշխատող, թոշակառու, հետո՝ նախագահ, հետո՝ թոշակառու, կամ գիտաշխատող…

    —Այո, կան մարդիկ որոնք մեկ խաղ գիտեն խաղալ, դրանք համաշխարհային բոլոր քաղաքական դաշտերում եղել են, կան և կլինեն: Կարևորը որ դու և ես նրանց խաղը չխաղանք, այլ փոխենք այդ խաղի կաննոները, քաղաքական դաշտի զտումը միայն դրանից հետո է հնարավոր—-

    5. Ի՞նչ պատճառներ են հանգեցրել այդ իրավիճակին:

    —Ո՞ր իրավիճակին: Եթե նկատի ունես վերարտադրության գործընթացը, ապա սուբյեկտիվ պատասխաններ մի փնտրիր: Դա օբյեկտիվ իրականություն է, կոչվում է reproduction of power relations: Մեր խնդիրն է power relations-ը փոխարինել political relations-ի: Թվում է, թե նույնն է, բայց կարևոր տարբերություններ կան: —-

    6. Որքա՞ն ժամանակ կարող է շարունակել այս իրավիճակը:

    —Ո՞ր վիճակը: Եթե նկատի ունես ժողովրդի և վերնախավի միջև առկա վակուումը, որը միշտ կարող է լցվել անառողջ ուժերով, ապա իմ հաշվարկով 13 տարի :)

    Հարգանքով,

    Աշոտ

  10. Sevak said...
    April 2, 2008

    Աշոտ ջան, հիմնականում համաձայն եմ, մենակ թե կբացատրե՞ս 13 տարվա տրամաբանությունը: Եվ քո հաշվարկն ինչի՞ն է վերաբերում. վակուումի վերացմա՞նը, թե՞ անառողջ ուժերով լցման բացառմանը:

  11. Observer said...
    April 2, 2008

    Աշոտ, E-channel-ի վերլուծությունից հետո, այլ պատասխան քեզանից չէի սպասում: Սակայն կարծում եմ, որ առաջին անգամ Հայաստանում իսկապես նախագահի լեգիտիմությունը լուրջ հարված է ստացել: Թեեւ վստահ եմ, որ Սերժ Սարգսյանը լեգիտիմ է` դասական առումով, կարծում եմ, որ նրա լեգիտիմության աստիճանը լրջորեն զիջում է Տեր-Պետրոսյանի 1996թ.կամ Քոչարյանի` 2003-ի աստիճանը, թեեւ երկուսն էլ այն ժամանակ իշխանության եկան խայտառակ իրավիճակում:

    Այսօր ես տեսնում եմ, որ մարդիկ նեղացած են իշխանություններից: Չեմ ասի ժողովուրդը, բայց կասեմ` շատ ու շատ մարդիկ… Այսօր նաեւ տեսնում եմ, որ Սերժ Սարգսյանի դիրքը բավականին երերուն է, թեեւ վստահ եմ, որ շուտով նա կհաստատվի իր տեղում:

  12. Աշոտ said...
    April 3, 2008

    Observer ջան

    Իմ վերլուծության մեջ մի մեծ սխալ ունեմ. ես դիտարկել էի, որ իշխանությունները նահանջի ճանապարհ չեն մշակել … պարզվեց, որ ընդդիմությունը նույնպես չուներ նահանջի մշակված ճանապարհ … բախումն անխուսափելի էր:

    Ի դեպ, քո դիտարկումը, որ այսօրվա իշխանության լեգտիմությունը մեծ հարված է ստացել, և ճիշտ է, և սխալ: Վեբերյան առումով այն սխալ է, իսկ Մաքիավելյան սահմանմամբ այն ճիշտ է: Ես հատուկ չէի ցանկացել վերլուծություն կատարել Մաքիավելյան ուժի տեսակետից, ցավոք մեր մշակույթից այդպես էլ չենք կարողանում հանել Մաքիավելիին …

    Հարգանքով,

    Աշոտ

  13. Petrossian said...
    April 3, 2008

    Աշոտ,
    Observer-in թյուրիմացության մեջ մի գցի. քո վերլուծության մեջ սխալները շատ են` կանդրադառնամ ընդամենը մեկին: Ի դեպ, սխալները մեկը մեկից մեծ են` էլ Մաքիավելիի ու Վեբեռի բարձրագոչ անունների հետևում մի փորձի թաքնվել: Մեջբերեմ իմ սիրելի Վիքիփեդիան` Legitimacy (political science) հոդվածն ամբողջությամբ.

    The word legitimacy is often interpreted in a normative or a positive way. In a normative sense, legitimacy gets greater attention as a part of moral philosophy. Legitimacy is the foundation of such governmental power as is exercised both with a consciousness on the government’s part that it has a right to govern and with some recognition by the governed of that right.
    Something becomes “legitimate” when one approves of it. In a positive sense, legitimacy gets greater attention in political science. For example, an institution is perceived as legitimate, if approval for that institution is general among those people subject to its authority. According to John Locke, the British social contractualist, issues of legitimacy are linked to those of consent, both explicit and tacit.
    Legitimacy in political science, is the popular acceptance of a governing regime or law as an authority. Whereas authority refers to a specific position in an established government, the term legitimacy is used when describing a system of government itself—where “government may be generalized to mean the wider “sphere of influence.” According to Robert Dahl, legitimacy is considered a basic condition for rule: without at least a minimal amount of legitimacy, a government will lead to frequent deadlocks or collapse in the long run.
    Robert A. Dahl has explained the concept of legitimacy by using the metaphor of a reservoir. For example, as long as the reservoir stays at a certain level stability can be maintained, if it falls below the required level it is endangered. Regimes in most states require the assent of a large proportion of the population in order to retain power. In several countries this is not the case: many unpopular regimes have survived because they are supported and considered as legitimate by a small but influential elite.
    In the case of laws, legitimacy should be distinguished from legality. Action can be legal without being legitimate (as in the case of an immoral law). Action can also be legitimate without being legal. When sources of legitimacy clash with one another, constitutional crisis erupts.
    Legitimacy as a concept is often applied to other, non-political, kinds of authority, and also to issues concerning the legitimacy of entire political-economic systems (such as capitalism) as discussed in the Marxist tradition.

    Types of legitimacy

    Numinous legitimacy
    The dominion of a godking of which ancient Egypt offers the best example, is the theological doctrine according to which every Pharaoh is himself (among other things) the god Horus, son of Osiris. The doctrine seems to go back to the very origin of the empire. The Roman Catholic priesthood derived its legitimacy and still does from a source very similar to that of the kingship; according to official doctrine the Papal office is based on Christ’s designation of St. Peter, which continues to sanctify and legitimize the rule of every successive pope.

    Civil legitimacy
    Civil legitimacy exists when a system of government is based on agreement between equally autonomous constituents who have combined to cooperate towards some common good. Every modern constitutional system or every system of representational government is founded either on a basic agreement to follow certain rules or at least on a justifiable assumption that a basic agreement to follow certain rules exists. Modern constitutional government makes one characteristic of civil legitimacy particularly clear: Governmental offices are ordered by trust rather than exercised by dominion. This is expressed in the institution of public elections.

    Sources of legitimacy
    The German economist and sociologist Max Weber argued that there are three forms of legitimacy, and that all human societies, across history, have been based on them.
    • Charismatic authority. Legitimacy based on the charisma of the leader, often partly based on the perception that this leader has certain extra or supernatural attributes. Example: a tribal chieftain or a religious leader.
    • Traditional authority. Legitimacy based on tradition; e.g., people accept the government for the simple fact that it has been around for so long and is based on popular customs and usages. Example: a monarchy.
    • Rational/legal authority. Legitimacy based on the perception that a government’s powers are derived from set procedures, principles, and laws which are often complex and are written down as part of the constitution. Example: representative democracy or bureaucrats.
    Weber, like the British Philosopher Thomas Hobbes, had an extremely negative and pessimistic view of human nature, and believed that societies often went through cycles. Weber did not see democracy as being necessary for legitimacy, as a government could be legitimized through laws and principles not established by a vote. Weber also claimed that it is perfectly possible for a modern society to revert back and become a follower of a brutal form of charismatic leadership, a phenomenon which later occurred in his home country of Germany under Adolf Hitler and which was also witnessed in other parts of the world, such as Mussolini’s Italy.
    French political scientist and social thinker Mattei Dogan offers a more contemporary conception of this typology of legitimacy. While Weber’s typology (traditional/charismatic/legal-rational) was seminal throughout the previous centuries, Dogan argues that it is insufficient to cover the complex relationships between legitimacy and political systems. In fact, in Dogan’s view, the first two types (traditional and charismatic) are today obsolete. The most recent example of charismatic legitimacy dates back to Khomeini. Dogan believes that traditional authority has disappeared completely, with the exception of two or three regimes in the Middle East (like Saudi Arabia). The third type called rational-legal is, in Dogan’s view, an amalgamation of many varieties, to such a degree that they no longer constitute a “type.”
    Old favorite, Rothschild Hornschwagle, offers yet another interpretation of legitimacy in politics. Those who can, do. That which you cannot undo, is legitimate. If you cannot undo what was done before, by any means, some flavor of legitimacy is conferred upon whatever “that” thing is.

    Different forms of government and legitimacy

    In communist states legitimacy is acquired through their principle of establishing economic equality and economic growth within the society. However, modern communist states either begun with or eventually fell back on totalitarian methods, and failed to achieve the stated goals of social and economic equality.
    Constitutionalism is a modern concept that desires a political order governed by laws and regulations. It stands for the supremacy of law and not of the individuals;it imbibes the principles of nationalism, democracy and limited government. Political legitimacy involves constitutionalism or the belief that an action is legitimate because it follows regular procedure which are part of the law of the land. This form of legitimacy is related to democracy as the justification of these constitutional procedures are agreed to by popular consent. According to Friedrich, constitutionalism by dividing power provides a system of effective restraints upon governmental action. It is a body of rules ensuring fair play and rendering the government responsible.
    In monarchies, the Ruler gained legitimacy through the popular perception that he was the rightful ruler of the province. This perception was often enhanced by propagating the belief that he was divinely ordained to hold his post and this was advocated through the Divine origin theory. This form of legitimacy remains today in the form of absolute monarchy where the monarch still have effective power,for example in Saudia Arabia.Constitutional monarchy where traditional sources of legitimacy have been combined with democratic and constitutional sources of legitimacy is prevalent in many European countries.
    Democracy is often perceived as the most popular form of government. The most common source of legitimacy today is the perception that a government is operating under democratic principles and is subject to the will of the people. This is because democracy is based on the will of the people. Governments often claim a popular mandate to exercise power, however, how this mandate is derived can vary sharply from regime to regime. Liberal democratic states claim democratic legitimacy on the grounds that they have regular free and fair contested elections in which political parties participate without any fear or pressure. It has been claimed that liberal democratic states can be remarkably stable because the legitimacy of the state is not tied to an individual ruler or ruling party. According to this argument, in a dictatorial state, deposing the ruler can lead to total collapse in the system of government. However, in most well-functioning liberal democracies the ruling party is regularly replaced peacefully without any constitutional change or major upheavels. A liberal democratic state gains legitimacy also on the following grounds that a rigid written constitution, or well-respected constitutional conventions which are upheld by the judiciary within the state is in existence. Popular participation of people in large numbers takes place in democracy. A strong and independent media which is unbiased and free from the control of the government exists in democracy. A system of checks and balances and control of one organ of the state by another is also prevalent in democracy.There is economic stability with continuity in policies for a specific period as governments are elected for a fixed tenure.
    Communist states often claim democratic legitimacy on the grounds that they won a popular revolution and are acting on behalf of the people in accordance with the scientific rules of Marxism. In the 1930s Germany and Italy, Nazism and Fascism, respectively, claimed to represent the will of the people more directly and authentically than liberal democracy. Carl Schmitt discussed the problem of democratic legitimacy in the late years of the Weimar republic. Schmitt’s contribution was his polemical treatise, Legalitat und legitimitat (1932). 51% of parliamentary votes make for law and legality, Schmitt stated somewhat sarcastically without ever asking why the remaining 49% accept the majority 51% decision.

    Ներողություն եմ խնդրում, բայց չեմ կարող էս լիկբեզից խուսափել (համ էլ Սևակին` մի հատ մտքի կարատե): Գնացինք դեպի լեգիտիմություն ու, մասնավորապես, Մաքս Վեբեռ.
    1. ՀՀ ներկայիս իշխանությանը խարիզմատիկ (Վեբեռի Ա հատկանիշ) չէ, դրա առաջնորդ(ներ)ն զուրկ են ոչ միայն գերբնական, այլև որևէ արտառոց ձիրքից: Նրանցից ոչ մեկ ցեղապետի կամ կրոնապետի որևէ հատկանիշ, փառք Աստծո, չի ցուցաբերել:
    2. Հայաստանը ավանդական իշխանության (Վեբեռ Բ հատկանիշ) որևէ հիմք չունի. այն հանրապետություն է, այլ ոչ միապետություն, իսկ իշխանության ներկայացուցիչներին որպես ավանդական ղեկավարներ ճանաչելու որևէ հիմք չկա: Գոնե տարիքով ավագ լիներ իշխանությունից մեկնումեկն` կարելի կլիներ զարգացնել հայերիս ավագներին հարգելու լոլոն: Ցավոք, չկա…
    3. Հայաստանի արդի իշխանությունը ռացիոնալ/իրավասու իշխանություն (Վեբեռի Գ հատկանիշ) չի և, ամենակարևորը, որպես այդպիսին Հայաստանի ժողովրդի կողմից չի ընկալվում: Այն սահմանադրական և օրինական ընթացակարգերը, որոնց արդյունքում այն պիտի ձևավորվեր կոպտորեն ոտնահարվել են: Օրենքի տառին իշխանության ֆորմալ հարմարվելը ոչինչ չլուծեց: Գեթ մեկ ապացույց` էդ ինչքան պիտի վախենա մարդ իր ժողովրդից, որ պաշտոնամուտի օրն Ազատության հրապարակը փակելու համար այնտեղ զորահանդես անցկացնի?!

    Աշոտ,
    ուշադիր կարդա, գտիր մի հատկանիշ, ըստ որի Հայաստանի արդի իշախնությունն ականջներից (ճշտեմ` չեփած ականջներից) ձգելով կարելի է դարձնել լեգիտիմ, ու փորձի տրամաբանորեն ապացուցել: Թե կարացար` ինձանից մաղարիչ:

    Հ.Գ. Սևակ,
    դու էլ պակասը չես` ոչ Աշոտին եմ համաձայն, ոչ էլ առավել ևս քո, բայց էդ 13 տարվա հարցիդ չեմ կարող չմիանամ:
    Հը, մտքիս կարատեն լավն էր?

  14. Petrossian said...
    April 3, 2008

    Աշոտ,
    Բուլգակովից մեջբերմանդ էլ չեմ կարող չարձագանքել.
    ես` ջհանդամը, որ փորձում ես Շարիկովի ջրերը գցել, բայց պրոֆեսոր Պրեոբրաենսկին քեզ երբեք չի ների, որ իրեն փորձում ես մեր էս մանր ժուլիկների հետ խառնել

  15. Աշոտ said...
    April 4, 2008

    Petrossian ջան

    Այ սա արդեն ուրիշ քննարկում է, թեպետ, չհասկացա, թե ինչու քեզ գրած պատասխաններս մնացին անպատասխան, իսկ իմ ու Observer-ի քննարկման մեջ ցանկացար մտնել:

    Ուրեմն շարունակեմ այդ գիծը

    1. Եթե սկսենք լեգիտիմության շուրջ գիտական քննարկում, ապա պետք է էնցիկլոպեդիկ գիտելիքից մի-քիչ խորը իջնեք: Քո բերած Վիքիպեդիայի յուրաքանչյուր օրինակ` Դահլ. Վեբեր, Լոկ, Շմիդտ և այլն, յուրաքանչյուրը իր կոնտեքստում է քննարկում լեգիտիմ իշխելու խնդիրը:
    Դա է պատճառը, որ ես “դասականների հետևն եմ թաքնվում”. Ինձ ավելի հոգեհարազատ են պոստմոդեռնիստները (տվյալ կոնտեքստում Վեբերին պետք է գումարել Ֆուկո), սակայն գտնում եմ, որ Հայաստանում Մաքիավելին գերակայում է, քան ուժի մնացած տեսակները:
    /Ասեմ, որ մեկ այլ ֆորումում այնքան խորացանք, որ հասանք sense of justice հասկացությանը, և պարզեցինք, որ Հայ մշակույթում դրա բացակայությունն է բերում շատ անհասկացությունների, մարդիկ չեն կարողանում կողմնորոշվել ճիշտ ու սխալի մեջ:/
    Կրկնում եմ, եթե այս գիծը քեզ հոգեհարազատ է և գտնում ես կարևոր, պատրաստ եմ այն քննարկել` ի դեպ, պրակտիկ և ոչ թե տեսական:

    2. Վեբեռ Բ-ն շատ ուղղակի մի քննարկիր, նայիր Ռուսաստանին և Հայաստանին: Հայաստանում փորձ է արվում ձևավորել ավանդույթային իշխանություն, երբ իշխանությունն է որոշում, թե ով է իշխելու հաջորդը: Թագը, մեկից փոխանցվում է մյուսին: Ի դեպ, թագի փոխանցումը պարտադիր չի նշանակում ուժերի հարաբերության նույնանման փոխանցում:

    3. Այսօրվա իրադարձությունները պետք է քննարկել հեղաշրջումներ, հեղափոխություն թեմաների շուրջ և ոչ թե լեգիտիմ իշխելու: Քո ասած միապետություններում արդյո՞ք ավանդույթը խախտվել է, երբ եղբայրը թագավորին սպանելով տիրացել է գահին: Արդյո՞ք լեգիտիմ իշխելու ավանդույթային մոդելը Հայաստանում խախտվեց 1998 թվականի հեղաշրջումից հետո:

    4. Քո հարցադրումը` արդյո՞ք այսօրվա իշխանությունը լեգիտիմ է: Վեբերի կոնտեքստը բերեմ, որպեսզի պարզ դառնա, թե ինչու՞ եմ նրա “հետևում թաքնվում”

    Պետությունը … in Max Weber’s influential definition, is that organization that has a “monopoly on the legitimate use of physical force within a given territory,” which may include the armed forces, civil service or state bureaucracy, courts, and police.

    Այժմ հարց, արդյո՞ք վերընշյալ ուժերը ենթարկվում են, ենթարկվելու են այսօրվա իշխանություններին, թե՞ ասելու են, դուք լեգիտիմ չեք, մենք Ձեզ չենք ենթարկվում: Մի քանիսը ասեցին, սակայն Մաքիավելին ի վերջո հաղթեց: Այժմ կոչ է արվում քաղաքացիական անհնազանդության, այսպես ասած հեղափոխություն խաղաղ ելքով, սակայն, ինչպես ասում է Մաքիավելին, հեղափոխությունները միայն մեկ դեպքում են անարյուն լինում, երբ ԱՄԲՈՂՋ ժողովուրդն է կողմ հեղափոխությանը: Հիմա հարց երկրորդ, արդյո՞ք ամբողջ ժողովուրդը կենթարկվի քաղաքացիական անհնազանդության կոչին: Սկսենք քաղծառայողներից, դատական համակարգից, փոքր և միջին ձեռնարկատերերից, և այլն:

    5. Այսօրվա իշխանությունները ոչ թե լեգիտիմ չեն, և այդ պատճառով նրանց լինել չլինելը դրվում է հարցականի տակ, այլ, որ նրանք /մի մասը/ որոշակիորեն կամ ամբողջովին հեղինակազրկվեցին: Բուշի ռեյտինգը վաղուց 10 տոկոսից քիչ է, սակայն ԱՄՆ-ն ուժեղ ինստիտուցիոնալ կայացած պետություն է, և դա առիթ չէ, որ այնտեղ հեղափոխություն լինի այդ պատճառով: Իսկ ինչ կլինի Հայաստանում, կապրենք ու այս տարի արդեն կտեսնենք:

    6. Իսկ 13 տարին զուտ դեմոգրաֆիական փոփոխության հաշվարկ է: Փետրվարա-ապրիլյան դեպքերն արդեն իսկ ցույց են տալիս, որ դեմոգրաֆիական փոփոխությունը կարող է թափահարել ձևավորված ուժային հարաբերությունները: 13 տարի հետո այդ փոփոխությունները արդեն վերին էշելոններին հասած կլինեն:

    Հարգանքով`

    Աշոտ
    ՀԳ Որքան էլ տարօրինակ է դեմոգրաֆիական փոփոխության առումով Վրաստանը մեզնից առաջ ընկավ կարճաժամկետ, սակայն` ի հաշիվ երկարաժամկետ փոփոխության: Այսպես, եթե շարունակվի Վրաստանում երիտասարդների հանդեպ վստահությունը գնալով կզրոյանաի և նրանց հաջորդ իշխանություններում նորից կհայտնվեն հին գայլերը: Մի բան, որ Հայաստանում չէի ցանկանա տեսնել:

  16. Աշոտ said...
    April 4, 2008

    Բուլգակովի համար կներես :)

    Ես ոչ քեզ ի նկատի ունեի, ոչ մարդկանց և նույնիսկ ոչ էլ ժուլիկներին: Ես նկատի ունեի երևույթը, երբ բարդ գործընթացները այդաստիճան պարզեցվում են:

    Մարքսը կարողացավ կապիտալիստական տնտեսական բարդ հարաբերությունները պարզեցնել ընդհուպ մինչև դասակարգային պայքարի: բանվորներին հեշտ էր հասկանալ մենք բանվոր դասակարգ ենք, նրանք կապիտալիստ, մենք բոլշևիկ ենք, նրանք` մենշևիկ, քիչը շատին շահագործում է: Կարելի է ասել հեղափոխությունն ապահովված էր:

    Մեր դեպքում, բարդ սոցիալ տնտեսական ու նույնիսկ միջազգային հարաբերությունները պարզեցվեցին ընդհուպ մինչև թաթար-մոնղոլական կլանային սպանելու ու ալան-թալանի աստիճանի: Սա գորը հեշտացնելու միջոց է, սակայն միևնույն ժամանակ շատ վտանգներ է իր մեջ պարունակում: Կրկնվեմ, կապրենք-կտեսնենք:

    Հարգանքով,

    Աշոտ
    ՀԳ Լիովին կիսում եմ Պրիոբրաժենսկուն սրանց հետ չհամեմատելու կարծիքդ: Դրա համար միայն Շարիկովին եմ ցիտել: Մեր դեպքում մենք երկու կողմից էլ ունենք շարիկովներ …Իսկ Պրիոբրաժենսկուն գտնողին խոստանում եմ դրամական պարգև :)

Leave a Comment

*

*