Նախանձելի, վտանգավոր հանգստություն

«Ե՞րբ է ավարտվել ղարաբաղյան պատերազմը» հարցով փորձեք շրջել Երևանի փողոցներում. պարզապես հարցրեք պատահական անցորդներին ու արձանագրեք պատասխանները: «94 թվականին», «չգիտեմ» և այլ տարբերակների բազմազանության մեջ, համոզված եմ, անընդհատ կհանդիպեք «պատերազմը դեռ չի ավարտվել» պատասխանին: «Պատերազմը դեռ չի ավարտվել» ձեզ կկրկնեն Կապանում ու Մեղրիում, «պատերազմը դեռ չի ավարտվել» կպնդեն Ստեփանակերտում ու Մարտակերտում: Այո, ղարաբաղյան պատերազմը դեռ չի ավարտվել, քանզի դեռ չի ավարտվել «պատերազմ-պատերազմ» անմարդկային խաղը, չի ավարտվել, քանզի դեռ շարունակվում է սպառազինման մրցավազքը, տնտեսական մրցակցության փոխարեն տնտեսական մրցությունն է ասպարեզում, որ ավել կամ պակաս հոխորտանքի համար է լոկ ծառայում: Սա այսօրվա իրողությունն է, որ շատերին է տեսանելի:

Մի բան է, սակայն, ընկալել իրականությունը, այլ բան, թե որքանով ենք մենք հասկանում այդ իրականության մարտահրավերներն ու հավուր պատշաճի արձագանքում դրանց: Իսկ իրականությունն այդ պատմում է, որ պատերազմող կողմերից մեկը խաղի «այլ հավասար պայմաններում» կանոնից (հեռու) անդին, բնությունից տրված առավելության շնորհիվ միլիարդավոր դոլարներ է կուտակում` ազատ դրամական միջոցներ, որ մեկ կենտրոնի որոշմամբ ակնթարթորեն ունակ են հասցեագրվել, պատվերների վերածվել, կերպափոխվել և մեծամեծ խնդիրներ լուծել:

Իրականությունն այդ պատմում է նաև, որ “Esprit de Corps” կանադական ռազմական ամսագիրը, սույն էպիկենտրոնից այդքան հեռու գտնվելով, «հանկարծահաս պոռթկումով» պիտի սկսի փութաջանորեն հոդվածներ տպագրել ադրբեջանական բանակի առաջանցիկ հզորացման, գրավյալ տարածքների ու բյուրավոր փախստականների սրտաճմլիկ պատմությունների մասին և յուրաքանչյուր հոդված անհրաժեշտաբար ավարտի այն մեջբերումով, որ եթե շուտափույթ հարցը չլուծվի, Ադրբեջանն ունի բոլոր իրավունքներն ուժի ճանապարհով լուծելու այն: (Օրինակ` http://www.espritdecorps.ca/azer conflict.htm):

Նմանօրինակ ազդակներ հասնում են մեզ պարբերաբար և ընդգրկում են զարմանալիորեն լայն աշխարհագրություն և բազմատեսակ կառույցներª հեղինակավոր համալսարաններ, գերհայտնի արևմտյան պարբերականներ, երբեմն էլ օտարերկրյա դիվանագետներ և նախկին պաշտոնյաներ: Իսկ յուրաքանչյուր այդօրինակ հրապարակմանն անմիջապես հաջորդում է ադրբեջանական ուսյալ երիտասարդների նախանձախնդիր ակտիվությունն ինտերնետային փոքր ու մեծ, լուրջ ու ընկերային բոլոր ցանցերում դրանք տարածելու գործը. հնարավոր առավելագույն հնչեղություն տալու հանձնարարականը, որպես կանոն, յուրաքանչյուր նման դեպքում կատարվում է հնարավորինս հետևողականորեն: Նպատակը` երրորդ կողմի «կարծիքը» երրորդ կողմին հասցնելը: Հաշված ժամերի ընթացքում արևտյան` նույնիսկ ամենակորած պարբերականները երիտասարդ ադրբեջանցիների ջանքերով կարող են հայտնի դառնալ արևտյան` ներկա և ապագա գործիչների շրջանում, եթե, իհարկե, «հավուր պատշաճի» են մոտեցել ղարաբաղյան հիմնախնդրի շուրջ իրողություններին: Կա՞ արդյոք ինքնագովազդի ավելի արդյունավետ միջոց: Հազիվ թե…

Սա նշանակում է, որ պետք չէ թերագնահատել դիմացինին, սա նշանակում է, որ Ադրբեջանում իշխանական լծակների շուրջ հայտնվել են մարդիկ, ովքեր հասկանում են Նոր պայմանների նրբությունները, հասկանում են, թե ներկա իրողություններում ինչ կարելի է անել փողով: Իսկ վեջին քսան-երեսուն տարիների համաշխարհային տնտեսական պատմությունը վկայում է, որ հատկապես ներկա աշխարհում փողով շատ ավելիին կարելի է հասնել, քան պատերազմելով: Ավելին, Ադրբեջանը նաև գիտակցում է, որ կարելի է փողով կրթել իր երիտասարդներին աշխարհի հեղինակավոր բուհերում, ստեղծել և ֆինանսավորել իր շահերը պաշտպանող կառույցներ տարբեր երկրների մայրաքաղաքներում: Ինչպես ընդունում են հայկական լոբբիստական կառույցներից շատերը, մեր թշնամիները արդեն հմտացել են դիվանագիտական հնարքների մեջ և կարող են առաջիկայում դիմադրություն ստեղծել նույնիսկ հայաշատ երկրներում:

Ինչ անենք մե՞նք: Եթե կորցրել ենք նախահարձակ լինելու պահը, ապա առնվազն վերցնենք նետած հերթական ձեռնոցը, պատրաստվենք հաջորդ ձեռնոցներին, և Հայոց բանակի հզորացման ջանքերին համահունչ, եթե ոչ առավել փութաջանորեն, զբաղվենք մեծ աշխարհի հետ հարաբերվելու մեր արտաքին գերատեսչության գործունեության մեքենայի հզորացմամբ, և սփյուռքի հետ նոր մարտահրավերներին դիմակայելով, քանզի հակառակորդի դիրքավորումներն այս ճակատում ինստիտուցիոնալացման բարձր աստիճան են թևակոխում:

Սակայն եթե մեր հակառակորդին հասու է այդ ամենը ընդերքի շնորհիվ, ինչո՞վ պետք է մենք հակադաձենք: Հայաստանը պետք է միավորվի և աշխատի որպես միասնական մարմին: Նավթամուղը պետք է հակակշռենք կարգապահությամբ և օրենքի գերակայությամբ, գազատարը՝ մարդկային մտքի և ոգու ազատությամբ, իսկ փակ սահմանները՝ սփյուռքով, մեր անցյալի հիշողություններով ու անսահման հավատքով:

Պարտավոր ենք, քանզի «Պատերազմը դեռ չի ավարտվել», որ ամեն քայլափոխի կհիշեցնեն մեզ Իջևանում, Գորիսում, Վանաձորում ու Հադրութում: Պարտավոր ենք, քանզի մեր երեխաները արժանի են ապրելու անկախ և ապահով երկրում: Եվ պարտական ենք քանի դեռ վառն է մեր հիշողության մեջ Կարսի ամրոցը, Վանի Ախթամարը և քանի դեռ մեր աչքերին է նայում և մեր պայքարին հետևում Արարատը:

Արշիլ Սարոյան | arshil_saroyan at yahoo dot com
տպագրվել է www.asbarez.com կայքում
ASBAREZ, 3/9/2007

Tags: ,

4 Comments to “Նախանձելի, վտանգավոր հանգստություն”

  1. Johannes Jacobian said...
    May 15, 2007

    Случайно наткнулся сегодня на недавно изданную карту Азербайджана- “Азербайджан в прошлом и настоящем”. Ну что сказать? Наверное, спасибо, что оставили хоть немного кв.м для нас. Но я уверен, что через несколько лет придется платить за эти кв.м.Хотя, мы и сейчас платим.
    Количество политических партий- плата.
    Мусор на улице – плата.
    Состояние ТВ – плата.
    Состояние дорог – плата.
    Музыка,которую мы слушаем – плата.
    “Министерство культуры” – плата.
    и т.д. и т.д. и т.д.
    Наверное не хватит страниц чтобы перечислить все. И пока мы “платим”, будем платить.

  2. Sergey said...
    May 15, 2007

    Дорогой Иоаннес!
    А кто сказал что будет легко? Легко и просто не бывает никогда, человек уже рождается в муках и с болью матери. А мы с вами сейчас стали участниками такого захватывающего события как рождение, становление и развитие армянского государства. Так стоит ли зацикливаться на музыке и министерстве культуры, или все же стоит взяться за дело и помоч, хоть как то.
    Конечно наиважнейшими остаются вопросы становленния государственности и институциональных подразделений, таких как армия. А в ситуации когда война не только не закончена, но и со сопредельной стороны посточнно ведуться эскалационные и милитаристические приготовления к новому витку “колеса войны”, вести речь о том кто сколько и за что платит, как мне кажется, по крайней мере не вовремя и не красиво! Надо стиснуть зубы и если понадобится не только платить тем что мы слушаем, но и тем сколько мы спим и едим!!!
    Лично я был бы рад услышать ваши предложения относительно военной доктрины РА и дальнейшего развития конфликта в свете “азерского милитаризма”…

  3. Johannes said...
    May 15, 2007

    Дорогой Сергей !
    Хотелось бы поподробнее подискуссировать с вами вокруг этих проблем, однако не стану, так как в конце вашего письма прочел интересную фразу относительно военной доктрины РА. Да, пожалуй, я с вами согласен. Но, согласитесь, что это одна из редких нормально работающих структур. И то, по-моему, благодаря горькому опыту, а не потому, что мы очень дисциплинированы.
    Но извините ! Неужели не возможно иметь боеспособную армию и не слушать музыку, которая гавно ! (Простите за некорректное слово,просто ничем другим я это назвать не могу). Более того, снимать клипы и передовать по общественному ТВ ( бюджет кот. из гос. бюджета. Может стоит сэкономить на ТВ и направить на нужды армии?).
    А что касается дальнейшего развития конфликта, то “азерский милитаризм”, это не только линия фронта, но и азерско-непонятная музыка, которая хуже, гораздо хуже.
    С уважением
    Johannes.

  4. Sergey said...
    May 15, 2007

    я с вами частично согласен.
    Однако не стоит так уж резко относиться к “младенцу”. Я имею ввиду ещё не достаточно оперившуюся Армению. Вам не кажется, что в стране, имея четкую военную доктрину и декларируемую направленность внешней политики на европу, но не имея не только достаточно устойчивой национальной идеи, конечно помимо признани геноцида, не может и речи идти о какой бы то нибыло культурной компоненте?
    Ну хорошо геноцид рано или поздно, но признают, а дальше что? А дальше полнейший вакум, заполняемый уже сейчас, как вы сказали ГОВНОМ.
    И не суть важно куда направлять сэкономленные на телевидении деньги, важно чтоб сэкономленное опять не пошло “на анализы”!!!!
    Относительно азерского проникновения на волны теле и радио эфира, то вы надеюсь должны помнить 80-ые,70-ые, и вы несомненно помните что слушали все таксисты и не только. Если нет то я напомню – “РАДИО БАКЫ”…
    А вмешиваться в право человека слушать то что ему нравиться, ну чтож тогда давайте уж и цензуру введем?! И тогда нас ждет полный и счастливый возврат к тоталитарному государству, с ещё более забитым населением, и кстати, армией.
    (прошу не считать меня защитником прав низкопробной продукции поп индустрии,сам не перевариваю)
    Но конкретных предложений я от вас так и не услышал….
    Сам же предлагаю организовать комитет пропаганды,готов более детально обосновать и развить эту идею.
    с уважением Сергей

Leave a Comment

*

*